Shloka 15
Ādi-parva Adhyāya 116 — Pāṇḍu’s Transgression of the Curse and Mādrī’s Final Charge
व्यभजत् स तदा पेशीं भगवानृषिसत्तम: । गणयित्वा शतं पूर्णमंशानामाह सौबलीम्,कहते हैं, स्त्रियोंका दामादमें पुत्रसे भी अधिक स्नेह होता है। यदि मुझे भी सौ पुत्रोंके अतिरिक्त एक पुत्री प्राप्त हो जाय तो मैं पुत्र और दौहित्र दोनोंसे घिरी रहकर कृतकृत्य हो जाऊँ। यदि मैंने सचमुच तप, दान अथवा होम किया हो तथा गुरुजनोंको सेवाद्वारा प्रसन्न कर लिया हो, तो मुझे पुत्री अवश्य प्राप्त हो। इसी बीचमें मुनिश्रेष्ठ भगवान् श्रीकृष्णद्वैपायन वेदव्यासने स्वयं ही उस मांसपिण्डके विभाग कर दिये और पूरे सौ अंशोंकी गणना करके गान्धारीसे कहा
vyabhajat sa tadā peśīṁ bhagavān ṛṣisattamaḥ | gaṇayitvā śataṁ pūrṇam aṁśān āha saubalīm ||
قال فايشَمبايانا: عندئذٍ قام المبارك، أرفع الحكماء، بتقسيم تلك الكتلة من اللحم إلى أجزاء. وبعد أن أحصى مئة جزء كاملة، خاطب ساوبَلي (غاندهاري). وتُبرز هذه الحادثة قوة البصيرة الزهدية ونظام الشعائر: فما يبدو عديم الشكل ونذير شؤم يُساق إلى ثمرةٍ مرتبة بفعل الحكيم المنضبط، فتتوافق رغبة الذرية مع جريان القدر واستحقاق الفضل.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how a realized sage brings order and fruition to an uncertain situation: disciplined spiritual authority (tapas and insight) can transform what seems inauspicious into a structured outcome, while still operating within the larger frame of destiny and earned merit.
Vyāsa takes the embryonic mass (peśī) associated with Gāndhārī’s pregnancy and divides it into exactly one hundred portions, then speaks to Gāndhārī—setting the stage for the birth of the hundred Kauravas.