Shloka 5
पाण्डोः तपः-प्रसङ्गः, ऋण-धर्मः, अपत्य-प्राप्ति-चिन्ता
Pāṇḍu’s Asceticism, the Doctrine of Debts, and Deliberations on Progeny
निगूढनिश्चयं धर्मे यं तं दुर्वाससं विदु: । तमुग्रं संशितात्मानं सर्वयत्नैरतोषयत्,पिता कुन्तिभोजके घरपर पृथाकों देवताओंके पूजन और अतिथियोंके सत्कारका कार्य सौंपा गया था। एक समय वहाँ कठोर व्रतका पालन करनेवाले तथा धर्मके विषयमें अपने निश्चयको सदा गुप्त रखनेवाले एक ब्राह्मण महर्षि आये, जिन्हें लोग दुर्वासाके नामसे जानते हैं। पृथा उनकी सेवा करने लगी। वे बड़े उग्र स्वभावके थे। उनका हृदय बड़ा कठोर था; फिर भी राजकुमारी पृथाने सब प्रकारके यत्नोंसे उन्हें पूर्ण संतुष्ट कर लिया
vaiśampāyana uvāca |
nigūḍha-niścayaṁ dharme yaṁ taṁ durvāsasaṁ viduḥ |
tam ugraṁ saṁśitātmānaṁ sarva-yatnair atoṣayat |
قال فايشَمبايانا: ذاك الذي كان يُخفي عزمه في أمر الدارما—هو الذي عُرف بين الناس باسم دورفاسا. ومع أنه كان شديداً قاسياً، ذا نفسٍ منضبطة صرامةً، فقد أرضته بِرِثا تمام الرضا بكل ما استطاعت من جهد.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Dharma is shown as practical conduct: honoring and serving a guest—even one who is difficult—demands patience, discipline, and sincere effort. Pṛthā’s success illustrates that steadfast atithi-sevā can transform a severe test into spiritual merit and future benefit.
Vaiśampāyana describes the arrival of the sage Durvāsā, known for keeping his dharmic resolve concealed and for his fierce nature. Pṛthā (Kuntī) serves him with great care and, despite his severity, manages to please him fully.