Previous Verse
Next Verse

Shloka 69

Ādi Parva, Adhyāya 103 — Dhṛtarāṣṭra–Gāndhārī Vivāha: Proposal, Consent, and the Vow

सचाश्रचिरूपसदृशो देवतुल्यपराक्रम: । सर्वासामेव नारीणां चित्तप्रमथनो रह:,विचित्रवीर्यका रूप अश्विनीकुमारोंक समान था। वे देवताओंके समान पराक्रमी थे। एकान्तमें वे सभी नारियोंके मनको मोह लेनेकी शक्ति रखते थे

sa cāśrucirūpasadṛśo devatulyaparākramaḥ | sarvāsām eva nārīṇāṃ cittapramathano rahaḥ ||

قال فايشَمبايانا: كان ذا جمالٍ أخّاذ، وبأسٍ يضاهي بأس الآلهة. وفي الخلوة كان يملك قدرةً على زعزعة قلوب النساء جميعًا وأسر عقولهنّ—سحرٌ يشتدّ أثره في السرّ، حيث يسهل على الشهوة أن تتغلب على الكفّ والوقار.

सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
अश्विनीकुमारयोःof the two Ashvin-kumāras
अश्विनीकुमारयोः:
TypeNoun
Rootअश्विनीकुमार
FormMasculine, Genitive, Dual
रूपसदृशःsimilar in appearance
रूपसदृशः:
Karta
TypeAdjective
Rootरूपसदृश
FormMasculine, Nominative, Singular
देवतुल्यपराक्रमःhaving valor equal to the gods
देवतुल्यपराक्रमः:
Karta
TypeAdjective
Rootदेवतुल्यपराक्रम
FormMasculine, Nominative, Singular
सर्वासाम्of all
सर्वासाम्:
TypeAdjective
Rootसर्व
FormFeminine, Genitive, Plural
एवindeed/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
नारीणाम्of women
नारीणाम्:
TypeNoun
Rootनारी
FormFeminine, Genitive, Plural
चित्तप्रमथनःone who agitates/steals the mind
चित्तप्रमथनः:
Karta
TypeAdjective
Rootचित्तप्रमथन
FormMasculine, Nominative, Singular
रहःin secret; solitude
रहः:
Adhikarana
TypeNoun
Rootरहस्
FormNeuter, Nominative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana

Educational Q&A

The verse highlights how beauty and power can become ethically dangerous when joined with secrecy: private settings can weaken social and personal restraints, so dharma requires vigilance, self-control, and accountability in conduct.

Vaiśampāyana is describing a man’s extraordinary attractiveness and godlike valor, emphasizing that in secluded/private situations he could strongly captivate women’s minds—setting up the narrative consequences that such allure can produce.