Shloka 55
Ādi Parva, Adhyāya 103 — Dhṛtarāṣṭra–Gāndhārī Vivāha: Proposal, Consent, and the Vow
वनानि सरितश्रैव शैलांश्व विविधान् द्रुमान् । अक्षत: क्षपयित्वारीन् संख्येडसंख्येयविक्रम:,उनके पिता कुरुश्रेष्ठ नृपशिरोमणि शान्तनु जिस प्रकार राज्य करते थे, वैसा ही वे भी करते थे। जनमेजय! भीष्मजी थोड़े ही समयमें वन, नदी, पर्वतोंको लाँघते और नाना प्रकारके वृक्षोंको लाँचघते और पीछे छोड़ते हुए आगे बढ़ गये। युद्धमें उनका पराक्रम अवर्णनीय था। उन्होंने स्वयं अक्षत रहकर शत्रुओंको ही क्षति पहुँचायी थी
vaiśampāyana uvāca |
vanāni saritaś caiva śailāṃś ca vividhān drumān |
akṣataḥ kṣapayitvārīn saṅkhyeyāsaṅkhyeya-vikramaḥ ||
قال فايشَمبايانا: لقد اجتاز سريعًا الغابات والأنهار والجبال وأنواع الأشجار، تاركًا إياها وراءه وهو يتقدم. وبقي هو سالمًا لا يُصاب، بينما كان يُنهك أعداءه ويُفنيهم؛ وكانت بسالته في القتال فوق كل قياس، عظيمةً إلى حدٍّ يعجز عنه الإحصاء.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the kṣatriya ideal of effective protection and decisive action: the hero advances without faltering, remains unharmed, and neutralizes hostile forces—suggesting disciplined strength and strategic superiority rather than reckless violence.
Vaiśampāyana describes a warrior’s rapid advance across natural terrain—forests, rivers, and mountains—while emphasizing that in battle he remains uninjured and inflicts losses on enemies, portraying extraordinary, almost incalculable prowess.