Previous Verse
Next Verse

Shloka 16

Āṇīmāṇḍavya–Upākhyāna

The Account of Āṇīmāṇḍavya and the Birth of Vidura

ब्रह्मधर्मोत्तरे राज्ये शान्तनुर्विनयात्मवान्‌ । सम॑ शशास भूतानि कामरागविवर्जित:,उनके राज्यमें ब्रह्म और धर्मकी प्रधानता थी। महाराज शान्तनु बड़े विनयशील तथा काम-राग आदि दोषोंसे दूर रहनेवाले थे। वे सब प्राणियोंका समानभावसे शासन करते थे

brahmadharmottare rājye śāntanur vinayātmavān | samaṁ śaśāsa bhūtāni kāmarāgavivarjitaḥ ||

في تلك المملكة كانت حكمةُ البراهمة والدارما هي السائدة. وكان الملك شانتانو متحلّيًا بالتواضع والانضباط، منزَّهًا عن سلطان الشهوة والهوى؛ يحكم جميع الكائنات بيدٍ عادلة، لا يميل مع محاباة.

ब्रह्मधर्मोत्तरेin (a realm) where Brahman and dharma are foremost
ब्रह्मधर्मोत्तरे:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootब्रह्मधर्मोत्तर
FormNeuter, Locative, Singular
राज्येin the kingdom
राज्ये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootराज्य
FormNeuter, Locative, Singular
शान्तनुःKing Śāntanu
शान्तनुः:
Karta
TypeNoun
Rootशान्तनु
FormMasculine, Nominative, Singular
विनयात्मवान्possessed of humility (of humble nature)
विनयात्मवान्:
Karta
TypeAdjective
Rootविनयात्मवत्
FormMasculine, Nominative, Singular
समम्equally, impartially
समम्:
Karana
TypeIndeclinable
Rootसम
शशासruled, governed
शशास:
TypeVerb
Rootशास्
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Singular
भूतानिcreatures, beings
भूतानि:
Karma
TypeNoun
Rootभूत
FormNeuter, Accusative, Plural
कामरागविवर्जितःfree from desire and passion
कामरागविवर्जितः:
Karta
TypeAdjective
Rootकामरागविवर्जित
FormMasculine, Nominative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
Ś
Śāntanu
R
rājya (kingdom/realm)
B
bhūtāni (all beings/subjects)

Educational Q&A

Ideal kingship rests on the primacy of brahma (sacred wisdom) and dharma (moral law). A ruler should be humble, self-restrained, and free from desire and attachment, governing all subjects impartially.

Vaiśampāyana describes the quality of Śāntanu’s reign: dharma and sacred order prevail in the kingdom, and Śāntanu rules with humility, freedom from passion, and equal treatment of all beings.