Shloka 4
Ādi Parva, Adhyāya 10: Ruru’s Vow and Ḍuṇḍubha’s Appeal (रुरोः प्रतिज्ञा—डुण्डुभोपदेशः)
रुरुके दर्शनसे सहस्रपाद ऋषिकी सर्पयोनिसे मुक्ति एकानर्थान् पृथगर्थनिकदुःखान् पृथक्सुखान् । डुण्डुभान् धर्मविद् भूत्वा न त्वं हिंसितुमहसि,अहो! आश्चर्य है, बेचारे डुण्डुभ अनर्थ भोगनेमें सब सर्पोंके साथ एक हैं; परंतु उनका स्वभाव दूसरे सर्पोंसे भिन्न है तथा दुःख भोगनेमें तो वे सब सर्पोके साथ एक हैं; किंतु सुख सबका अलग-अलग है। तुम धर्मज्ञ हो, अतः तुम्हें डुण्डुभोंकी हिंसा नहीं करनी चाहिये
Ḍuṇḍrubha uvāca: ruru-ke darśanase sahasrapāda ṛṣikī sarpayonise mukti ekānarthān pṛthag-arthanikaduḥkhān pṛthaksukhān. ḍuṇḍubhān dharmavid bhūtvā na tvaṃ hiṃsitum arhasi; aho āścaryam—becāre ḍuṇḍubha anartha-bhoga-ne meṃ sab sarpoṃ ke sātha eka haiṃ; parantu unakā svabhāva dūsare sarpoṃ se bhinna hai tathā duḥkha-bhoga-ne meṃ to ve sab sarpoṃ ke sātha eka haiṃ; kintu sukha sabkā alag-alag hai. tuma dharmajña ho, ataḥ tumheṃ ḍuṇḍubhoṃ kī hiṃsā nahīṃ karnī cāhiye.
قال Ḍuṇḍrubha: «يا رورو، وإن كنا نشترك في مولدٍ واحدٍ كالحيات، ومشدودين معًا إلى العذاب والنحس، فإن طبائع الكائنات تختلف، وما يأتي من سعادةٍ يذوقه كلُّ واحدٍ على حدة. ولأنك عارفٌ بالدارما، فلا ترتكب عنفًا ضدّ الدُّنْدُبْهَات. ما أعجب الأمر—نحن متحدون في المصيبة، ولسنا متحدين في الفرح.»
डुण्ड्रुभ उवाच
Educational Q&A
The verse urges restraint from violence (ahiṃsā) on the basis of dharma: even when beings seem blameworthy or belong to a feared group, a dharma-knower should not harm them, recognizing the complexity of shared suffering and individual experience.
Ḍuṇḍrubha addresses Ruru and argues against harming the ḍuṇḍubhas, pointing out that beings of serpent-birth are collectively bound to misfortune and suffering, while happiness is individually experienced; therefore Ruru, as a dharma-aware person, should refrain from killing.