Shloka 85
अनुक्रमणिकाध्यायः (Anukramaṇikā Adhyāya) — Invocation, Narrator Frame, and Textual Scope
धर्मार्थकाममोीक्षार्थ: समासव्यासकीर्तनै: । तथा भारतसूर्येण नृणां विनिहतं तम:,संसारी जीव अज्ञानान्धकारसे अंधे होकर छटपटा रहे हैं। यह महाभारत ज्ञानांजनकी शलाका लगाकर उनकी आँख खोल देता है। वह शलाका क्या है? धर्म, अर्थ, काम और मोक्षरूप पुरुषार्थोका संक्षेप और विस्तारसे वर्णन। यह न केवल अज्ञानकी रतौंधी दूर करता, प्रत्युत सूर्यके समान उदित होकर मनुष्योंकी आँखके सामनेका सम्पूर्ण अन्धकार ही नष्ट कर देता है
dharmārthakāmamokṣārthaḥ samāsavyāsakīrtanaiḥ | tathā bhāratasūryeṇa nṛṇāṁ vinihataṁ tamaḥ ||
بإعلان مقاصد الحياة—الدهرما، والأرثا، والكاما، والموكشا—إجمالاً وتفصيلاً، فإن هذا المهابهارتا، كالشمس، يبدّد الظلام عن الناس. يزيل عمى الجهل ويمنح وضوحاً أخلاقياً إذ يضيء مدى المقاصد الإنسانية كلها وترتيبها القويم.
Educational Q&A
The verse praises the Mahābhārata as an illuminator of human life: by teaching the four puruṣārthas—dharma, artha, kāma, and mokṣa—in both brief and detailed forms, it removes the darkness of ignorance and guides ethical discernment.
In the opening of Ādi Parva, the text is being eulogized for its benefit: it is compared to the sun that dispels darkness, emphasizing the epic’s role as a comprehensive guide to human aims rather than describing a battlefield event.