Shloka 47
अनुक्रमणिकाध्यायः (Anukramaṇikā Adhyāya) — Invocation, Narrator Frame, and Textual Scope
ययातीक्ष्वाकुवंशश्व राजर्षीणां च सर्वशः । सम्भूता बहवो वंशा भूतसर्गा: सुविस्तरा:,फिर उनसे भी दस गुने अर्थात् दस लाख पुत्र सहस्रज्योतिके हुए। उन्हींसे यह कुरुवंश, यदुवंश, भरतवंश, ययाति और इक्ष्वाकुके वंश तथा अन्य राजर्षियोंके सब वंश चले। प्राणियोंकी सृष्टिपरम्परा और बहुत-से वंश भी इन्हींसे प्रकट हो विस्तारको प्राप्त हुए हैं
yayātīkṣvākavaṁśaś ca rājarṣīṇāṁ ca sarvaśaḥ | sambhūtā bahavo vaṁśā bhūtasargāḥ suvistārāḥ ||
ومنهم نشأت سلالة يَياطي وسلالة إِكْشْفاكو، وكذلك، على شتى الوجوه، قامت سلالات كثيرة لملوكٍ حكماء. وتكوّنت فروعٌ عديدة للأنساب، وانتشرت أجيال الكائنات الحية في تعاقبٍ واسعٍ بعيد المدى—مُرسيةً مجاري الوراثة العظمى التي سيُحمَل عبرها لاحقًا المُلكُ والدهرما والنظامُ الاجتماعي.
Educational Q&A
The verse emphasizes continuity: dynasties and the broader succession of beings arise and expand through ancestral lines. By highlighting rājarṣis and major royal houses, it frames kingship as part of an ordered transmission in which responsibility and dharma are carried forward through generations.
In the opening genealogical account of the Mahābhārata, the text notes that from earlier progenitors emerged many extensive lineages—specifically naming the Yayāti and Ikṣvāku lines and, more generally, the dynasties of royal seers—along with the vast unfolding of living generations.