Shloka 164
अनुक्रमणिकाध्यायः (Anukramaṇikā Adhyāya) — Invocation, Narrator Frame, and Textual Scope
यदाशओ्रौषं कालकेयास्ततस्ते पौलोमानो वरदानाच्च दृप्ता: | देवैरजेया निर्जिताश्चार्जुनेन तदा नाशंसे विजयाय संजय,जबसे मैंने सुना कि वरदानके प्रभावसे घमंडके नशेमें चूर कालकेय तथा पौलोम नामके असुरोंको, जिन्हें बड़े-बड़े देवता भी नहीं जीत सकते थे, अर्जुनने बात-की-बातमें पराजित कर दिया, तभीसे संजय! मैंने विजयकी आशा कभी नहीं की
yadāśrauṣaṁ kālakeyās tatas te paulomāno varadānāc ca dṛptāḥ | devair ajeyā nirjitāś cārjunena tadā nāśaṁse vijayāya sañjaya ||
يا سنجيا، حين سمعتُ أن شياطينَ كالاكيَيا وباولُوما—وقد طغوا كبرياءً بقوةِ العطية، وقيل إنهم لا يُقهَرون حتى من قِبَل الآلهة—قد هُزموا مع ذلك هزيمةً سريعةً على يد أرجونا، فمنذ تلك اللحظة لم أعد أُمسك برجاءٍ في النصر. فالخبر ليس عن القوة وحدها؛ بل يدلّ على أن الكِبرَ، وإن تحصّن بفضلٍ إلهي، ينهار أمام بأسٍ منضبطٍ وعزمٍ مستقيم.
Educational Q&A
Power gained through boons can breed arrogance, but pride is not invincibility; disciplined prowess and dharmic resolve can overturn even those deemed unconquerable.
The speaker tells Sañjaya that upon hearing Arjuna had defeated the Kālakeya and Pauloma demons—said to be unbeatable even by the gods—he abandoned hope of victory, taking Arjuna’s proven might as an ominous sign.