Previous Verse
Next Verse

Kurma Purana — Uttara Bhaga, Shloka 13

Iśvara on Māyā, the Unmanifest, and the Viśvarūpa of the One Supreme

वेदाहमेतं पुरुषं महान्त- मादित्यवर्णं तमसः परस्तात् / तद् विज्ञाय परिमुच्येत विद्वान् नित्यानन्दी भवति ब्रह्मभूतः

vedāhametaṃ puruṣaṃ mahānta- mādityavarṇaṃ tamasaḥ parastāt / tad vijñāya parimucyeta vidvān nityānandī bhavati brahmabhūtaḥ

«إني أعرف ذلك البوروشا الأعظم، المتلألئ كالشمس، المتجاوز لظلمة الجهل. فإذا تحقّقه العارف تحرّر تحرّرًا تامًّا؛ وبكونه براهمنًا يقيم في نعيمٍ أبدي».

vedaI know
veda:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√vid (धातु)
FormPerfect (लिट्), 1st person (उत्तमपुरुष), Singular (एकवचन), Parasmaipada (परस्मैपद)
ahamI
aham:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootasmad (प्रातिपदिक)
FormPronoun (सर्वनाम), 1st person; Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
etamthis
etam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootetad (प्रातिपदिक)
FormPronoun/adjective (सर्वनाम-विशेषण), Masculine (पुंलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन)
puruṣamPerson (Supreme Being)
puruṣam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootpuruṣa (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन)
mahāntamgreat
mahāntam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootmahant (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन)
āditya-varṇamsun-colored, radiant like the sun
āditya-varṇam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootāditya (प्रातिपदिक) + varṇa (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa (तत्पुरुष) (ṣaṣṭhī/upanaya sense: 'having the color of the sun'); Masculine (पुंलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन)
tamasaḥfrom darkness
tamasaḥ:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Roottamas (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Ablative (5th/पञ्चमी), Singular (एकवचन)
parastātbeyond
parastāt:
Deśa-adhikaraṇa (देश-अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootparastāt (अव्यय)
FormAvyaya (अव्यय), adverb meaning 'beyond, on the farther side'
tatthat
tat:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक)
FormPronoun (सर्वनाम), Neuter (नपुंसकलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन)
vijñāyahaving known
vijñāya:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootvi√jñā (धातु)
FormAbsolutive/Gerund (क्त्वान्त), indeclinable
parimucyetawould be freed, is released
parimucyeta:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootpari√muc (धातु)
FormOptative (विधिलिङ्), 3rd person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन), Ātmanepada (आत्मनेपद)
vidvānthe wise person
vidvān:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvidvas (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
nitya-ānandīever-blissful
nitya-ānandī:
Kartṛ-samānādhikaraṇa (कर्तृ-समानााधिकरण)
TypeAdjective
Rootnitya (प्रातिपदिक) + ānandin (प्रातिपदिक)
FormKarmadhāraya (कर्मधारय) 'ever-blissful'; Masculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
bhavatibecomes
bhavati:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√bhū (धातु)
FormPresent tense (लट्), 3rd person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन), Parasmaipada (परस्मैपद)
brahma-bhūtaḥbecome Brahman, Brahman-realized
brahma-bhūtaḥ:
Kartṛ-samānādhikaraṇa (कर्तृ-समानााधिकरण)
TypeAdjective
Rootbrahman (प्रातिपदिक) + bhūta (कृदन्त, √bhū)
FormTatpuruṣa (तत्पुरुष) (upapada sense: 'become Brahman'); Masculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)

Lord Kurma (Vishnu) teaching in the Ishvara Gita discourse

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

P
Purusha
B
Brahman
A
Aditya (Sun)

FAQs

It presents the Supreme as the Mahān Puruṣa—self-luminous like the sun and beyond tamas (ignorance). Realizing this Reality culminates in brahma-bhāva (abidance as Brahman), indicating a non-dual, transcendent Self.

The verse foregrounds vijñāna (direct realization) as the liberating means—classical Jñāna-Yoga supported by disciplined contemplation. In the Kurma Purana’s Pāśupata-leaning frame, such knowledge is stabilized through inner purification, devotion to Īśvara, and sustained meditative inquiry into the Supreme beyond darkness.

By emphasizing one Supreme Puruṣa/Brahman realized through Īśvara-knowledge, the verse aligns with the Kurma Purana’s synthetic theology: sectarian forms may differ, but liberation is grounded in realizing the single transcendent Lord—supporting a Shaiva–Vaishnava non-contradiction in the Ishvara Gita.