Previous Verse
Next Verse

Shloka 25

Dāna-dharma: Types of Charity, Worthy Recipients, Vrata-Timings, and Śiva–Viṣṇu Propitiation

माघमासे तु विप्रस्तु द्वादश्यां समुपोषितः / शुक्लाम्वरधरः कृष्णैस्तिलैर्हुत्वा हुताशनम्

māghamāse tu viprastu dvādaśyāṃ samupoṣitaḥ / śuklāmvaradharaḥ kṛṣṇaistilairhutvā hutāśanam

في شهرِ ماغها، ينبغي للبراهمي أن يصوم صومًا صحيحًا في يومِ دْفادَشِي؛ مرتديًا ثيابًا بيضاء، وبعد إيقاد النار المقدسة على الوجه اللائق، يقدّم السِّمْسِمَ الأسود قربانًا في اللهيب.

माघमासेin the month of Māgha
माघमासे:
Adhikarana (अधिकरणम्)
TypeNoun
Rootमाघमास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन
तुindeed/and
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle)
विप्रःa Brahmin
विप्रः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन
तुindeed/and
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle)
द्वादश्याम्on the twelfth lunar day
द्वादश्याम्:
Adhikarana (अधिकरणम्)
TypeNoun
Rootद्वादशी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन
समुपोषितःhaving fasted
समुपोषितः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसम् + उप + वस्/उपवस् (धातु) → उपोषित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘विप्रः’ इत्यस्य विशेषण; अर्थः ‘उपवासं कृतवान्’
शुक्लाम्बरधरःwearing white garments
शुक्लाम्बरधरः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootशुक्ल + अम्बर + धर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘विप्रः’ इत्यस्य विशेषण
कृष्णैःwith black
कृष्णैः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootकृष्ण (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन; ‘तिलैः’ इत्यस्य विशेषण
तिलैःwith sesame seeds
तिलैः:
Karana (करणम्)
TypeNoun
Rootतिल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन
हुत्वाhaving offered (as oblation)
हुत्वा:
Purvakala (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootहु (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्यय; पूर्वक्रिया—‘हवनं कृत्वा’
हुताशनम्the fire (Agni)
हुताशनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootहुत + अशन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; ‘हुतं अश्नाति’ इति बहुव्रीहिः—अग्निः

Narratorial instruction within a vrata-dharma section (traditional Purāṇic teaching voice, ultimately framed as Kurma Purana’s dharma-upadeśa)

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: vira

M
Māgha
D
Dvādaśī
A
Agni
T
tila (sesame)

FAQs

Indirectly: it emphasizes śuddhi (purification) through vrata and homa—outer discipline that, in Kurma Purana’s broader teaching, supports inner clarity required for realizing the Self.

The verse highlights preparatory sādhana: upavāsa (fasting), śauca and niyama-like restraint, and homa (fire-offering). In Kurma Purana’s synthesis, such disciplined observances steady the mind and make it fit for higher yoga and devotion.

Not explicitly in this line; however, the Kurma Purana commonly frames such vratas as universally dhārmic acts whose merit supports both Vaiṣṇava and Śaiva orientations, aligning with its Shiva–Vishnu harmony.