Previous Verse
Next Verse

Shloka 24

Śrāddha-Kāla-Nirṇaya: Proper Times, Nakṣatra Fruits, Tīrtha Merit, and Offerings for Ancestral Rites

कर्मारम्भेषु सर्वेषु कुर्यादाभ्युदयं पुनः / पुत्रजन्मादिषु श्राद्धं पार्वणं पर्वणि स्मृतम्

karmārambheṣu sarveṣu kuryādābhyudayaṃ punaḥ / putrajanmādiṣu śrāddhaṃ pārvaṇaṃ parvaṇi smṛtam

عند الشروع في كل عملٍ ينبغي أن يُقام من جديد طقس «آبهيوداييكا» المبارك. وعند ولادة الابن وما شابهها من مناسبات الفرح، فالشرادها المقرَّرة هي «بارفانا»؛ وفي أيام الأعياد أو الأيام القمرية المقدّسة (parvan) يُذكَر أيضًا «بارفانا-شرادها» بوصفه الالتزام اللائق.

कर्म-आरम्भेषुin all undertakings/commencements of actions
कर्म-आरम्भेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootकर्म (प्रातिपदिक) + आरम्भ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (कर्मणाम् आरम्भेषु)
सर्वेषुin all
सर्वेषु:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (कर्मारम्भेषु)
कुर्यात्should do/perform
कुर्यात्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम
आभ्युदयम्the ābhyudaya (prosperity) śrāddha
आभ्युदयम्:
Karma (कर्म/object)
TypeNoun
Rootआभ्युदय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मपदम
पुनःagain; moreover
पुनः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formकाल/पुनरावृत्त्यर्थक-अव्यय (adverb)
पुत्र-जन्म-आदिषुon occasions like a son's birth, etc.
पुत्र-जन्म-आदिषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक) + जन्म (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन; समासः—तत्पुरुष (पुत्रस्य जन्म; जन्मादयः)
श्राद्धम्śrāddha
श्राद्धम्:
Karma (कर्म/object)
TypeNoun
Rootश्राद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अत्र विधेय-निर्देशे प्रथमा (topic)
पार्वणम्pārvaṇa (performed on parvan)
पार्वणम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपार्वण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (श्राद्धम्)
पर्वणिon the parvan (fortnightly junction)
पर्वणि:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootपर्वन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
स्मृतम्is declared/remembered
स्मृतम्:
Kriya (क्रिया/predicate)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु)
Formस्मृ-धातोः क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय (is said/remembered)

Traditional Purāṇic narrator (instructional voice within the Kurma Purana’s dharma-śāstra section)

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Ś
Śrāddha
Ā
Ābhyudayika
P
Pārvaṇa
P
Parvan
P
Pitṛs

FAQs

This verse does not directly define Ātman; it frames dharma as sanctifying action through śrāddha and auspicious rites, implying that spiritual life in the Kurma Purana is supported by disciplined karma aligned with śāstra.

No explicit yoga technique is taught here; instead, it emphasizes karmayoga-style purity of beginnings—starting undertakings with ābhyudayika observances and honoring pitṛs—seen as supportive disciplines (saṃskāra and śuddhi) that stabilize later sādhana.

The verse is ritual-prescriptive and does not mention Shiva or Vishnu directly; within the Kurma Purana’s Shaiva–Vaishnava synthesis, such dharma instructions are treated as universally valid supports for devotion and liberation regardless of the chosen deity-form.