Previous Verse
Next Verse

Kurma Purana — Purva Bhaga, Shloka 85

Brahmā’s Lotus-Birth, the Sealing of the Cosmic Womb, and the Epiphany of Parameśvara

Hari–Hara Samanvaya

भवान् विद्यात्मिका शक्तिः शक्तिमानहमीश्वरः / यो ऽहं सुनिष्कलो देवः सो ऽपि नारायणः परः

bhavān vidyātmikā śaktiḥ śaktimānahamīśvaraḥ / yo 'haṃ suniṣkalo devaḥ so 'pi nārāyaṇaḥ paraḥ

أنتَ الشاكتي (Śakti) التي جوهرها الفيديا (vidyā)، المعرفة الإلهية؛ وأنا الإيشڤارا (Īśvara) مالك تلك الشاكتي. والإله الذي هو أنا—منزّه عن الأجزاء والانقسام—هو بعينه نارايانا الأعلى (Nārāyaṇa).

bhavānyou (hon.)
bhavān:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbhavat (प्रातिपदिक)
FormPronoun of respect (भवत्), Masculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन)
vidyātmikāknowledge-essenced
vidyātmikā:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvidyā + ātmikā (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन); samāsa: vidyā-ātmikā (whose essence is knowledge) qualifying śaktiḥ
śaktiḥpower/energy
śaktiḥ:
Pradhāna-vākya-predicative (विधेय/समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootśakti (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन)
śaktimānpossessing power
śaktimān:
Pradhāna-vākya-predicative (विधेय/समानााधिकरण)
TypeAdjective
Rootśakti (प्रातिपदिक) + matup (मत्वर्थीय प्रत्यय)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन); possessive adjective (मत्वर्थ)
ahamI
aham:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootasmad (प्रातिपदिक)
FormPronoun (अस्मद्), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन)
īśvaraḥLord
īśvaraḥ:
Pradhāna-vākya-predicative (विधेय/समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootīśvara (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन)
yaḥwho
yaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyad (प्रातिपदिक)
FormRelative pronoun (यद्-शब्द), Masculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन)
ahamI
aham:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootasmad (प्रातिपदिक)
FormPronoun (अस्मद्), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन)
suniṣkalaḥcompletely partless/without divisions
suniṣkalaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsu (उपसर्ग/अव्यय) + niṣkala (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन); adjective qualifying devaḥ
devaḥgod/deity
devaḥ:
Pradhāna-vākya-predicative (विधेय/समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन)
saḥhe/that (one)
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक)
FormPronoun (तद्), Masculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन)
apialso/even
api:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
FormAvyaya; particle (निपात) meaning ‘also/even’
nārāyaṇaḥNārāyaṇa
nārāyaṇaḥ:
Pradhāna-vākya-predicative (विधेय/समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootnārāyaṇa (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन)
paraḥsupreme
paraḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootpara (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन); adjective qualifying nārāyaṇaḥ

Lord Kurma (Vishnu) teaching in the Īśvara-gītā context

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

S
Shakti
V
Vidyā
I
Ishvara
N
Narayana

FAQs

It identifies the highest reality as the “suniṣkala” (partless, undivided) Deva—beyond fragmentation—named here as the Supreme Nārāyaṇa, implying a single non-dual ground that is not limited by parts or attributes.

The verse supports a contemplative approach central to the Īśvara-gītā: meditation on the partless Lord (suniṣkala īśvara) while understanding Śakti as vidyā (spiritual knowledge). This aligns with Pāśupata-oriented discipline where right knowledge (vidyā) and devotion to Īśvara converge.

By speaking in Īśvara-Śakti terms yet concluding with “that very one is Supreme Nārāyaṇa,” it presents a synthesis: the Lord described in Śaiva metaphysics (Īśvara with Śakti) is not different from Nārāyaṇa, expressing a Shaiva–Vaishnava unity within the Kurma Purana.