Previous Verse
Next Verse

Shloka 11

Tāmasa Sarga, the Androgynous Division of Brahmā, and the Lineages of Dharma and Adharma

प्रियव्रतोत्तानपादौ कन्याद्वयमनुत्तमम् / तयोः प्रसूतिं दक्षाय मनुः कन्यां ददौ पुनः

priyavratottānapādau kanyādvayamanuttamam / tayoḥ prasūtiṃ dakṣāya manuḥ kanyāṃ dadau punaḥ

كان لبريَفْرَتَ وأُتّانَبادَ ابنتان لا نظير لهما. ومن بينهما زوَّجَ مانو ابنته بْرَسُوتِي لِدَكْشَا مرةً أخرى.

प्रियव्रतPriyavrata
प्रियव्रत:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रियव्रत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समाहार-द्वन्द्वस्य अङ्ग (member of dual subject)
उत्तानपादौand Uttānapāda (the two)
उत्तानपादौ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootउत्तानपाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन; प्रियव्रत इत्यनेन सह द्वन्द्वार्थे (two persons)
कन्याद्वयम्two daughters
कन्याद्वयम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकन्या + द्वय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; द्विगु-समास
अनुत्तमम्excellent/supreme
अनुत्तमम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअनुत्तम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कन्याद्वयम् इत्यस्य विशेषण
तयोःof those two
तयोः:
Sambandha/Genitive (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, द्विवचन; सम्बन्धे (of those two)
प्रसूतिम्Prasūti
प्रसूतिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootप्रसूति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
दक्षायto Dakṣa
दक्षाय:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootदक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (सम्प्रदान), एकवचन
मनुःManu
मनुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमनु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन
कन्याम्a maiden/daughter
कन्याम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकन्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; प्रसूतिम् इत्यस्य विशेषण/अपपद (as a maiden)
ददौgave
ददौ:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√दा (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
पुनःagain/further
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)

Sūta (narrator) recounting Purāṇic genealogy to the sages

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

P
Priyavrata
U
Uttānapāda
P
Prasūti
M
Manu
D
Dakṣa

FAQs

This verse is genealogical rather than metaphysical; it frames dharmic creation through ordered lineage, a Purāṇic backdrop within which later teachings (including Ishvara-centered Yoga and Atman-knowledge) are presented.

No explicit Yoga practice is taught in this verse; it establishes the dharma-structured world (prajā-sṛṣṭi and social order) that later supports disciplines like Pāśupata-oriented devotion, restraint, and meditation described elsewhere in the Kurma Purana.

It does not directly discuss Shiva–Vishnu unity; it contributes to the shared Purāṇic cosmology in which later sections harmonize devotion to Īśvara across Shaiva and Vaishnava presentations.