Home›Kurma Purana›Purva Bhaga›Adhyaya 44›Shloka 1
←Previous Verse
Next Verse→

Shloka 1

Meru-Topography: Cities of Brahmā and the Dikpālas; Descent of Gaṅgā; Varṣa-Lotus and Boundary Mountains

Devanagari script

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां सहितायां पूर्वविभागे त्रिचत्वारिशो ऽध्यायः सूत उवाच चतुर्दशसहस्त्रणि योजनानां महापुरी / मेरोरुपरि विख्याता देवदेवस्य वेधसः

Transliteration

iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ sahitāyāṃ pūrvavibhāge tricatvāriśo 'dhyāyaḥ sūta uvāca caturdaśasahastraṇi yojanānāṃ mahāpurī / merorupari vikhyātā devadevasya vedhasaḥ

Translation

هكذا في «شري كورما بورانا» في القسم الأول (بورفابهاغا)، الفصل الرابع والأربعون. قال سوتا: فوق جبل ميرو تُعرَف المدينة العظمى لإله الآلهة، فيدهاس (براهما) الخالق، وتمتد أربعة عشر ألف يوجانا.

Word by Word
इतिthus
इति:
Nipata (निपात/Discourse marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/समाप्ति-सूचक निपात (quotative/closure particle)
श्री-कूर्म-पुराणेin the Śrī Kūrma Purāṇa
श्री-कूर्म-पुराणे:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootश्री (प्रातिपदिक) + कूर्म (प्रातिपदिक) + पुराण (प्रातिपदिक)
Formसप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; नपुंसकलिङ्ग; तत्पुरुष-समासः (name): in the Śrī Kūrma Purāṇa
षट्-साहस्त्र्याम्in the six-thousand (recension)
षट्-साहस्त्र्याम्:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootषट् (संख्या) + साहस्त्री (प्रातिपदिक)
Formसप्तमी-विभक्ति, एकवचन; स्त्रीलिङ्ग; द्विगु-समासः: ‘six-thousand (collection)’ (designation of recension)
सहितायाम्in the compiled (text)
सहितायाम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसहिता (प्रातिपदिक)
Formसप्तमी-विभक्ति, एकवचन; स्त्रीलिङ्ग; विशेषण (qualifying ṣaṭsāhastryām): in the compilation
पूर्व-विभागेin the first section
पूर्व-विभागे:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootपूर्व (प्रातिपदिक) + विभाग (प्रातिपदिक)
Formसप्तमी-विभक्ति, एकवचन; पुंलिङ्ग; तत्पुरुष-समासः: in the former section
त्रि-चत्वारिंशःforty-third
त्रि-चत्वारिंशः:
Visheshana (विशेषण of अध्यायः)
TypeAdjective
Rootत्रि (संख्या) + चत्वारिंशत् (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति, एकवचन; पुंलिङ्ग; द्विगु/संख्यासमासः: ‘forty-three’ (43rd)
अध्यायःchapter
अध्यायः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootअध्याय (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति, एकवचन; पुंलिङ्ग
सूतःSūta
सूतः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootसूत (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति, एकवचन; पुंलिङ्ग
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
चतुर्दश-सहस्त्राणिfourteen thousand
चतुर्दश-सहस्त्राणि:
Karma (कर्म/Object/measure)
TypeNoun
Rootचतुर्दश (संख्या) + सहस्र (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc), बहुवचन; नपुंसकलिङ्ग; द्विगु-समासः: fourteen-thousands
योजनानाम्of yojanas
योजनानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Measure-genitive)
TypeNoun
Rootयोजन (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (Genitive), बहुवचन; नपुंसकलिङ्ग
महापुरīthe great city
महापुरī:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootमहापुरī (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति, एकवचन; स्त्रीलिङ्ग
मेरोःof Meru
मेरोः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमेरु (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन; पुंलिङ्ग
उपरिabove, upon
उपरि:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeIndeclinable
Rootउपरि (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (preposition/adverb)
विख्याताrenowned
विख्याता:
Visheshana (विशेषण of महापुरī)
TypeAdjective
Rootवि-ख्यात (कृदन्त, √ख्या)
Formप्रथमा-विभक्ति, एकवचन; स्त्रीलिङ्ग; भूतकृत् (PPP): renowned
देव-देवस्यof the god of gods
देव-देवस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक) + देव (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति, एकवचन; पुंलिङ्ग; तत्पुरुष-समासः: देवदेवस्य = of the god of gods
वेधसःof Vedhas (Brahmā)
वेधसः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootवेधस् (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति, एकवचन; पुंलिङ्ग; वेधस् = Brahmā
Speaker

Suta

Verse Rasa

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: vira

Characters & Entities
S
Suta
M
Meru
B
Brahma (Vedhas)
M
Mahapuri (Brahma’s city)

FAQs

This verse is primarily cosmographical, describing Brahmā’s famed city above Meru; it does not directly teach Ātman-doctrine, but it frames the ordered universe in which higher realms are associated with greater subtlety and dharmic governance.

No explicit yoga practice is taught in this verse; its role is contextual—mapping sacred geography that later Purāṇic teaching links with sādhana, pilgrimage, and contemplation of cosmic order (ṛta) as a support for steadiness of mind.

It does not mention Śiva or Viṣṇu directly; it highlights Brahmā (Vedhas). In the Kurma Purāṇa’s broader synthesis, such cosmology functions within a unified theistic frame where the supreme reality is approached through multiple divine forms.

←Previous Verse
Next Verse→