Next Verse

Shloka 1

Oṅkāra-Liṅga and the Secret Pañcāyatana Liṅgas of Kāśī: Kṛttivāseśvara-Māhātmya

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वंविभागे एकोनत्रिशो ऽध्यायः सूत उवाच स शिष्यैः संवृतो धीमान् गुरुर्द्वैपायनो मुनिः / जगाम विपुलं लिङ्गमोङ्कारं मुक्तिदायकम्

iti śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāṃ pūrvaṃvibhāge ekonatriśo 'dhyāyaḥ sūta uvāca sa śiṣyaiḥ saṃvṛto dhīmān gururdvaipāyano muniḥ / jagāma vipulaṃ liṅgamoṅkāraṃ muktidāyakam

هكذا، في «شري كورما بورانا» ضمن السamhitā ذات الستة آلاف شلوكا، في القسم الأول (پورڤا-بهاگا)، يبدأ الفصل الثلاثون. قال سوتا: إن الحكيم دڤايبايانا (فياسا)، المعلّم، وقد أحاط به تلاميذه، مضى إلى اللِّنگا العظيمة المسماة أونكارا—رمز «أوم»—المانحة للتحرّر (موكشا).

itithus
iti:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक-अव्यय
śrī-kūrma-purāṇein the Śrī Kūrma Purāṇa
śrī-kūrma-purāṇe:
Adhikarana (अधिकरणम्)
TypeNoun
Rootśrī (प्रातिपदिक) + kūrma (प्रातिपदिक) + purāṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/अधिकरण), एकवचन; समासः तत्पुरुषः (श्री-युक्तं कूर्मपुराणम्)
ṣaṭ-sāhastryāmin the (collection) of six thousand (verses)
ṣaṭ-sāhastryām:
Adhikarana (अधिकरणम्)
TypeNoun
Rootṣaṭ (संख्या) + sāhastrī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; द्विगु-समासः (षट् सहस्राणि यस्याम्)
saṃhitāyāmin the Saṃhitā
saṃhitāyām:
Adhikarana (अधिकरणम्)
TypeNoun
Rootsaṃhitā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
pūrvam-vibhāgein the former section
pūrvam-vibhāge:
Adhikarana (अधिकरणम्)
TypeNoun
Rootpūrvam (अव्यय/प्रातिपदिक) + vibhāga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; अव्ययीभाव-समासः (पूर्वं = पूर्वभागे)
ekona-triṃśaḥtwenty-ninth
ekona-triṃśaḥ:
Visheshana (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootekona (प्रातिपदिक) + triṃśat (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; संख्याविशेषणम्; समासः तत्पुरुषः (एकोनः त्रिंशत् = 29th)
adhyāyaḥchapter
adhyāyaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootadhyāya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
sūtaḥSūta
sūtaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsūta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
uvācasaid
uvāca:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√vac (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन
saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
śiṣyaiḥwith disciples
śiṣyaiḥ:
Sahakari (सहकारी)
TypeNoun
Rootśiṣya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
saṃvṛtaḥsurrounded
saṃvṛtaḥ:
Visheshana (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootsam-√vṛ (धातु) + kta (कृत्)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘परिवृतः/आवृतः’
dhīmānwise
dhīmān:
Visheshana (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootdhīmat (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; गुणवाचक
guruḥteacher
guruḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootguru (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
dvaipāyanaḥDvaipāyana (Vyāsa)
dvaipāyanaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdvaipāyana (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
muniḥsage
muniḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmuni (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
jagāmawent
jagāma:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√gam (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन
vipulamvast/great
vipulam:
Visheshana (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootvipula (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्
liṅga-oṅkāramthe Oṅkāra-liṅga
liṅga-oṅkāram:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootliṅga (प्रातिपदिक) + oṅkāra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय-समासः (लिङ्गरूपः ओङ्कारः / ओङ्कारलिङ्गम्)
mukti-dāyakamgranting liberation
mukti-dāyakam:
Visheshana (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootmukti (प्रातिपदिक) + dāyaka (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्; समासः तत्पुरुषः (मुक्तिं ददाति इति)

Sūta

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

S
Sūta
D
Dvaipāyana (Vyāsa)
D
disciples (śiṣyas)
O
Oṅkāra-Liṅga
O
Oṃ (Oṅkāra)

FAQs

By presenting Oṃkāra as the liberating sign (muktidāyaka), the verse points to the Upaniṣadic idea that realization of the one reality symbolized by Om leads to mokṣa—here approached through the Śaiva emblem of the Liṅga, suggesting a unified absolute beyond sectarian form.

The verse foregrounds Oṃkāra as a contemplative support: approaching and meditating on Om embodied as the Oṅkāra-Liṅga functions as a dhyāna-upāya (aid to meditation), consistent with Purāṇic Śiva-bhakti and mantra-centered discipline that culminates in liberation.

Vyāsa’s movement toward the Oṅkāra-Liṅga frames liberation through a Śaiva symbol while remaining within the Kūrma Purāṇa’s Vaiṣṇava setting, reinforcing the text’s synthesis: the one supreme is approached through both Śiva-sign (Liṅga) and the universal Om, implying non-opposition and shared metaphysical ground.