Kurma Purana — Purva Bhaga, Shloka 80

Devī-tattva, Śakti–Śaktimān doctrine, Kāla–Māyā cosmology, and Māheśvara Yoga instruction

Devanagari script

शान्तिः प्रतिष्ठा सर्वेषां निवृत्तिरमृतप्रदा / व्योममूर्तिर्व्योमलया व्योमाधाराच्युतामरा

Transliteration

śāntiḥ pratiṣṭhā sarveṣāṃ nivṛttiramṛtapradā / vyomamūrtirvyomalayā vyomādhārācyutāmarā

Translation

هي السَّلام بعينه—الأساس الراسخ للجميع؛ وهي قوة النِّفْرِتّي (nivṛtti)، قوة الانسحاب والرجوع التي تمنح الخلود. صورتها كالسّماء الفسيحة؛ وتذوب في المطلق الشبيه بالسماء؛ وهي قائمة على ڤيُوما (vyoma)—فضاء الوعي الخالص—الإلهية التي لا تفنى ولا تموت.

Word by Word

• शान्तिः: peace
• शान्तिः: कर्तृ-समानााधिकरण (Predicate nominative/समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: शान्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• प्रतिष्ठा: foundation, support
• प्रतिष्ठा: कर्तृ-समानााधिकरण (Predicate nominative/समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्रतिष्ठा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• सर्वेषाम्: of all
• सर्वेषाम्: सम्बन्ध (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), बहुवचन; सर्वेषां = of all

• निवृत्तिः: cessation, withdrawal
• निवृत्तिः: कर्तृ-समानााधिकरण (Predicate nominative/समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: निवृत्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• अमृतप्रदा: bestowing immortality/nectar
• अमृतप्रदा: विशेषण (Viśeṣaṇa/Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: अमृत + प्रदा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; उपपद-तत्पुरुष (अमृतं प्रददाति या)

• व्योममूर्तिः: whose form is space
• व्योममूर्तिः: कर्तृ-समानााधिकरण (Predicate nominative/समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: व्योम + मूर्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (व्योम्नः मूर्तिः)

• व्योमलया: having dissolution in space / space-absorbing
• व्योमलया: कर्तृ-समानााधिकरण (Predicate nominative/समानााधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: व्योम + लया (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (व्योम्नः लयः/व्योमे लयः यस्याः)

• व्योमाधारा: support of space
• व्योमाधारा: कर्तृ-समानााधिकरण (Predicate nominative/समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: व्योम + आधार (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (व्योम्नः आधारः)

• अच्युता: unfailing, imperishable
• अच्युता: विशेषण (Viśeṣaṇa/Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: अच्युत (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• अमरा: immortal
• अमरा: विशेषण (Viśeṣaṇa/Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: अमर (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

Speaker

Lord Kūrma (Vishnu) teaching in the Īśvara-gītā context

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Characters & Entities

• Shanti (as a divine principle)
• Vyoma (space-like Brahman)
• Acyuta (imperishable principle)

More Details (4 sections)

FAQs

How does this verse explain the nature of the Supreme Self (Atman)?

It presents the Supreme as śānti and vyoma—peaceful, all-pervading, space-like consciousness that is the substratum of all and the source of immortality through inner cessation (nivṛtti).

What Yoga or Meditative practices are highlighted here?

The verse emphasizes nivṛtti—turning inward, withdrawing from sense-driven activity—leading to amṛta (deathlessness). This aligns with Īśvara-gītā style contemplation on the sky-like, all-pervading Reality as a meditative support.

How does this verse depict the relationship between Shiva and Vishnu?

By using shared non-dual terminology (śānti, vyoma, amṛta, acyuta/imperishable), it frames the Supreme beyond sectarian limits—consistent with the Kurma Purana’s Shaiva-Vaishnava synthesis where one Reality is taught through multiple divine names.