Previous Verse
Next Verse

Shloka 56

Śrī Kāmākṣī–Mahātripurasundarī: Immanence of Śakti and Cosmic Administration

Lalitopākhyāna

तयोरेव समुत्पन्नो भैरवः क्रोधसंयुतः / मूर्धानमेकं चिच्छेद नखेनैव तदा विधेः / हाहेति तत्र सर्वे ऽपि क्रन्दन्तश्च पलायिताः

tayoreva samutpanno bhairavaḥ krodhasaṃyutaḥ / mūrdhānamekaṃ ciccheda nakhenaiva tadā vidheḥ / hāheti tatra sarve 'pi krandantaśca palāyitāḥ

ومن ذينك الاثنين انبثق بهايرافا مقرونًا بالغضب؛ فحينئذٍ قطع رأسًا واحدًا لِڤِدهي (براهما) بظفره وحده. فصاح الجميع هناك: «ها! ها!» وبكوا وفرّوا هاربين.

tayoḥof those two
tayoḥ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter, Genitive (6th/षष्ठी), Dual (द्विवचन)
evaindeed
eva:
Sambandha/Emphasis (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
FormParticle (निपात), emphasis
samutpannaḥarisen
samutpannaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootsam-ut-√pad (धातु)
FormPast passive participle (क्त/कृदन्त), Masculine, Nominative (1st), Singular; ‘arisen/produced’
bhairavaḥBhairava
bhairavaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbhairava (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular
krodha-saṃyutaḥjoined with anger
krodha-saṃyutaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootkrodha + saṃyuta (प्रातिपदिक; क्रोध + संयुत)
FormMasculine, Nominative (1st), Singular; ‘endowed with anger’ (तृतीया-तत्पुरुष) qualifying bhairavaḥ
mūrdhānamhead
mūrdhānam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootmūrdhan (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular
ekamone
ekam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rooteka (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative (2nd), Singular; qualifying mūrdhānam
cicchedacut off
ciccheda:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√chid (धातु)
FormLiṭ (Perfect/लिट्), Parasmaipada, 3rd Person, Singular; ‘cut off’
nakhenawith (his) nail
nakhena:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootnakha (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental (3rd/तृतीया), Singular
evaindeed/just
eva:
Sambandha/Emphasis (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
FormParticle (निपात), emphasis
tadāthen
tadā:
Kāla (काल)
TypeIndeclinable
Roottadā (अव्यय)
FormTemporal adverb (कालवाचक-अव्यय)
vidheḥof Brahmā
vidheḥ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootvidhātr̥/vidhi (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive (6th/षष्ठी), Singular; ‘of the Creator (Brahmā)’
hāhāalas! alas!
hāhā:
Vākyāṅga (वाक्याङ्ग)
TypeIndeclinable
Roothāhā (अव्यय)
FormExclamation/interjection (उद्गार-अव्यय)
itithus
iti:
Vākyaprayojaka (वाक्यप्रयोजक)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
FormQuotative particle (इति-निपात)
tatrathere
tatra:
Deśa/Adhikaraṇa (देश/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatra (अव्यय)
FormLocative adverb (देशवाचक-अव्यय)
sarveall (of them)
sarve:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsarva (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन)
apieven/also
api:
Sambandha/Emphasis (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
FormParticle (निपात), ‘also/even’
krandantaḥcrying
krandantaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Root√krand (धातु)
FormPresent active participle (शतृ/कृदन्त), Masculine, Nominative, Plural; ‘crying’
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction (समुच्चयबोधक-अव्यय)
palāyitāḥfled away
palāyitāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootpalāyita (प्रातिपदिक; √palāy)
FormPast passive participle used in active sense (क्त/कृदन्त), Masculine, Nominative, Plural; ‘having fled’