Shloka 26
Pratisarga-pravartana (How Re-Creation Proceeds) / पुनःसर्ग-प्रवर्तन
Devanagari script
आद्यन्तं वै प्रवत्स्यन्ते क्षेत्रमज्ञाम्वु सर्वशः / संसिद्धकार्यकरणा उत्पद्यन्ते ऽभिमानिनः
Transliteration
ādyantaṃ vai pravatsyante kṣetramajñāmvu sarvaśaḥ / saṃsiddhakāryakaraṇā utpadyante 'bhimāninaḥ
Translation
إنهم ينسابون من البدء إلى المنتهى في ميدان الجهل من كل وجه؛ وتنبثق مبادئ «الأبهيماني» المتشبثة بالأنا، مزوّدة بآلات الفعل ونتائجه المكتملة.
Word by Word
आद्यन्तम्from beginning to end
आद्यन्तम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootआदि + अन्त (प्रातिपदिक)
Formअव्यय-प्रयोगः; द्वन्द्वसमासः (आदि च अन्तश्च) → ‘from beginning to end’ अर्थे क्रियाविशेषणम्
वैindeed
वै:
Nipata (निपात)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (particle/emphasis)
प्रवत्स्यन्तेthey will proceed/flow forth
प्रवत्स्यन्ते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + वत्स्/वृत् (धातु)
Formलृट् (Simple Future), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; आत्मनेपद
क्षेत्रम्field, domain
क्षेत्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
अज्ञाम्बुthe water of ignorance (ignorance as water)
अज्ञाम्बु:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअज्ञ + अम्बु (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; तत्पुरुषः (अज्ञानम् अम्बु इव/अज्ञानस्य अम्बु)
सर्वशःin every way, entirely
सर्वशः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसर्वशस् (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय; प्रकार/व्याप्त्यर्थे (in every way, wholly)
संसिद्धकार्यकरणाःwhose instruments/actions are fully accomplished
संसिद्धकार्यकरणाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम् + सिद्ध + कार्य + करण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; तत्पुरुषसमासः (संसिद्धं कार्यं करणं येषाम्)
उत्पद्यन्तेthey arise, are produced
उत्पद्यन्ते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootउत् + पद् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; आत्मनेपद
अभिमानिनःthe self-conceited / ego-possessed ones
अभिमानिनः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअभिमानिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन