Shloka 45
भण्डपुत्रशोकः (Bhaṇḍa’s Lament for His Sons) — Lalitopākhyāna Episode
Devanagari script
का स्वामिनी महाराज्ञी का वासौ दण्डनायिका / का वा सा मन्त्रिणी श्यामा भृत्यत्वं नो ऽथ कीदृशम्
Transliteration
kā svāminī mahārājñī kā vāsau daṇḍanāyikā / kā vā sā mantriṇī śyāmā bhṛtyatvaṃ no 'tha kīdṛśam
Translation
من هي السيّدة، الملكة العظمى؟ ومن هي فاساو، صاحبة العقاب؟ ومن هي تلك الوزيرة شياما؟ وكيف تكون حالُ عبوديتنا وخدمتنا؟
Word by Word
kāwho? (which woman?)
kā:
Prashna (प्रश्न)
TypeNoun
Rootkim (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; प्रश्नार्थक
svāminīmistress; lady
svāminī:
Karta (कर्ता; predicate nominative)
TypeNoun
Rootsvāminī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
mahā-rājñīgreat queen
mahā-rājñī:
Karta (कर्ता; predicate nominative)
TypeNoun
Rootmahā (अव्यय/उपसर्गवत्) + rājñī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः: 'great queen'
kāwho?
kā:
Prashna (प्रश्न)
TypeNoun
Rootkim (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; प्रश्नार्थक
vāor
vā:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्धबोधक)
TypeIndeclinable
Rootvā (अव्यय)
Formअव्यय; विकल्पार्थक
asauthat (woman)
asau:
Karta (कर्ता; subject/predicate)
TypeNoun
Rootadas (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; परोक्ष-निर्देशक (that yonder)
daṇḍa-nāyikāpunisher; executrix of punishment
daṇḍa-nāyikā:
Karta (कर्ता; predicate nominative)
TypeNoun
Rootdaṇḍa (प्रातिपदिक) + nāyikā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः: 'leader/executor of punishment'
kāwho?
kā:
Prashna (प्रश्न)
TypeNoun
Rootkim (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; प्रश्नार्थक
vāor
vā:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्धबोधक)
TypeIndeclinable
Rootvā (अव्यय)
Formअव्यय; विकल्पार्थक
sāshe
sā:
Karta (कर्ता; subject)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; निर्देशार्थक
mantriṇīfemale minister/counsellor
mantriṇī:
Karta (कर्ता; predicate nominative)
TypeNoun
Rootmantriṇī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
śyāmādark-complexioned; Śyāmā
śyāmā:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootśyāmā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
bhṛtyatvamservitude
bhṛtyatvam:
Karta (कर्ता; subject with implied 'is')
TypeNoun
Rootbhṛtyatva (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; भाववाचक (state/condition)
naḥour / for us
naḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी (6th/4th), बहुवचन; एन्क्लिटिक रूप
athathen/now
atha:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्धबोधक)
TypeIndeclinable
Rootatha (अव्यय)
Formअव्यय; अनन्तर/प्रश्न-प्रवर्तनार्थक (then/now)
kīdṛśamof what kind?
kīdṛśam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootkīdṛśa (प्रातिपदिक; interrogative adjective)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; प्रश्नार्थक विशेषण (agreeing with bhṛtyatvam)