Shloka 25
विषङ्गपलायनम् (Viṣaṅga-palāyanam) — Aftermath of the First Battle Day
Devanagari script
मन्त्रिण्या दण्डनाथाया इति श्रुत्वा वचस्तदा / शुचिदन्तरुचा मुक्ता वहन्ती ललिताब्रवीत्
Transliteration
mantriṇyā daṇḍanāthāyā iti śrutvā vacastadā / śucidantarucā muktā vahantī lalitābravīt
Translation
حينئذٍ، لما سمعت لاليتا كلام المانتْرِني والدَنْدَناثا، وكانت طاهرة القلب، متلألئة بنورٍ باطني كأنها قد أُعتقت من القيود، نطقت قائلةً.
Word by Word
mantriṇyāḥof the (female) minister
mantriṇyāḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/possessor)
TypeNoun
Rootmantriṇī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th case), एकवचन
daṇḍanāthāyāḥof the commander (Daṇḍanāthā)
daṇḍanāthāyāḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/possessor)
TypeNoun
Rootdaṇḍa + nāthā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th case), एकवचन; ‘commander of punishment/army’
itithus
iti:
Sambandha (सम्बन्ध/quotative)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formउद्धरण-सूचक अव्यय (quotative particle)
śrutvāhaving heard
śrutvā:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootśru (श्रु धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund), ‘having heard’
vacaḥwords
vacaḥ:
Karma (कर्म/object of hearing)
TypeNoun
Rootvacas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन
tadāthen
tadā:
Adhikarana (अधिकरण/time)
TypeIndeclinable
Roottadā (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time)
śucipure
śuci:
Karta (कर्ता/subject qualifier)
TypeAdjective
Rootśuci (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; विशेषणम्
dantarucāwith shining teeth
dantarucā:
Hetu/Prakaraṇa (हेतु/प्रकरण: descriptive instrument)
TypeAdjective
Rootdanta + rucā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd case), एकवचन; ‘with tooth-lustre/bright teeth’ (instrumental of attribute)
muktāreleased / free
muktā:
Karta (कर्ता/subject qualifier)
TypeAdjective
Rootmukta (प्रातिपदिक; past passive participle from muc)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP)
vahantībearing / carrying
vahantī:
Karta (कर्ता/subject qualifier)
TypeVerb
Rootvah (वह् धातु)
Formवर्तमान कृदन्त (शतृ), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; ‘bearing/carrying’
lalitāLalitā
lalitā:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootlalitā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन
abravītsaid
abravīt:
Kriya (क्रिया/predicate)
TypeVerb
Rootbrū (ब्रू धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन