Shloka 115
विषङ्गपलायनम् (Viṣaṅga-palāyanam) — Aftermath of the First Battle Day
Devanagari script
सर्वाश्च शक्तिसेनान्यो दण्डनाथापुरःसराः / तदाश्चर्यं महाराज्ञ्यै निवेदयितुमुद्गताः
Transliteration
sarvāśca śaktisenānyo daṇḍanāthāpuraḥsarāḥ / tadāścaryaṃ mahārājñyai nivedayitumudgatāḥ
Translation
حينئذٍ خرج جميعُ قادةِ جيوشِ الشَّكتيات، يتقدّمهم دَنْدَناثا (Daṇḍanātha)، ليُبلّغوا الملكةَ العظمى بذلك العجب.
Word by Word
सर्वाःall (of them)
सर्वाः:
कर्ता (कर्तृ/Subject)
TypeNoun
Rootसर्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; सर्वनाम-विशेषणरूपेण
चand
च:
समुच्चय (Conjunctive)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्ययम् (conjunction)
शक्ति-सेनान्यःcommanders of the Śaktis
शक्ति-सेनान्यः:
कर्ता (कर्तृ/Subject; apposition)
TypeNoun
Rootशक्ति (प्रातिपदिक) + सेनानी (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (शक्तीनां सेनान्यः = commanders of the Śaktis)
दण्डनाथ-पुरःसराःwith Daṇḍanātha leading
दण्डनाथ-पुरःसराः:
विशेषण (Adjectival qualifier)
TypeAdjective
Rootदण्डनाथ (प्रातिपदिक) + पुरःसर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (दण्डनाथः पुरः यस्य/येषां ते = with Daṇḍanātha in front); विशेषणम् (शक्ति-सेनान्यः)
तदाthen
तदा:
कालाधिकरण (Time adjunct)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्ययम् (temporal adverb)
आश्चर्यम्the marvel
आश्चर्यम्:
कर्म (कर्म/Direct object)
TypeNoun
Rootआश्चर्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
महा-राज्ञ्यैto the great queen
महा-राज्ञ्यै:
सम्प्रदान (सम्प्रदानम्/Recipient)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + राज्ञी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, चतुर्थी-विभक्तिः (Dative/चतुर्थी), एकवचनम्; कर्मधारयः (महती राज्ञी)
निवेदयितुम्to report, to inform
निवेदयितुम्:
प्रयोजन (Purpose)
TypeVerb
Rootनि + विद् (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्तः (Infinitive), अव्ययभावः; प्रयोजनार्थम्
उद्गताःwent forth, set out
उद्गताः:
कर्ता (कर्तृ/Subject)
TypeVerb
Rootउद् + गम् (धातु)
Formभूतकृदन्तः (क्त/PPP), पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; गताः = gone forth