Shloka 100
विषङ्गपलायनम् (Viṣaṅga-palāyanam) — Aftermath of the First Battle Day
Devanagari script
अत्यन्तविस्मिता दैत्यकुमारा नववर्षिणीम् / कर्मीरथस्थामालोक्य किरन्तींशरमण्डलम्
Transliteration
atyantavismitā daityakumārā navavarṣiṇīm / karmīrathasthāmālokya kirantīṃśaramaṇḍalam
Translation
اندهشَ أبناءُ الديتيا دهشةً عظيمة حين رأوا الطفلةَ ذاتَ التسعِ سنين قائمةً على العربةِ الحربية، تنثرُ دائرةً من السهام بلا انقطاع.
Word by Word
अत्यन्त-विस्मिताःutterly astonished
अत्यन्त-विस्मिताः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअत्यन्त (अव्यय/प्रातिपदिक) + विस्मित (प्रातिपदिक; √स्मि + क्त, कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past participle)
दैत्य-कुमाराःthe Daitya princes
दैत्य-कुमाराः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदैत्य (प्रातिपदिक) + कुमार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
नव-वर्षिणीम्the nine-year-old (girl)
नव-वर्षिणीम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootनव (प्रातिपदिक) + वर्षिणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (qualifying kumārikā understood)
कर्मी-रथ-स्थाम्standing on the Karmī chariot
कर्मी-रथ-स्थाम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootकर्मी (प्रातिपदिक) + रथ (प्रातिपदिक) + स्था (प्रातिपदिक; √स्था + क्त/आ-प्रत्ययान्त स्त्री)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; 'rathasthā' = 'standing/being on a chariot'
आलोक्यhaving seen
आलोक्य:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Root√लोक् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund), 'having seen'
किरन्तीम्showering/scattering
किरन्तीम्:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Root√कॄ (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present participle), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
शर-मण्डलम्a circle/cluster of arrows
शर-मण्डलम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशर (प्रातिपदिक) + मण्डल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन