Shloka 66
बलाहकादिसप्तसेनानायकप्रेषणम् (Dispatch of the Seven Commanders beginning with Balāhaka) / Lalitopākhyāna War Continuation
Devanagari script
इति पूर्वं वरः प्राप्तः कैकसेयौर्दिवाकरात् / वरदानेन ते तत्र युद्धे चेरुर्मधोद्धताः
Transliteration
iti pūrvaṃ varaḥ prāptaḥ kaikaseyaurdivākarāt / varadānena te tatra yuddhe cerurmadhoddhatāḥ
Translation
هكذا نالَ أبناءُ كايكَسَيَة من قبلُ نعمةً من دِفَاكَرَ، إلهِ الشمس. وببركةِ ذلك العطاء اندفعوا هناك في ساحةِ الحرب، متكبّرين متهيجين كأنهم سُكِروا بعسلٍ فائر.
Word by Word
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/quotative marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; इति-शब्दः (quotative particle)
पूर्वम्formerly, earlier
पूर्वम्:
Adhikarana (अधिकरण/temporal)
TypeIndeclinable
Rootपूर्व (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; कालवाचक-क्रियाविशेषण (temporal adverb)
वरःa boon
वरः:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootवर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative); एकवचन
प्राप्तःobtained/received
प्राप्तः:
Kriya (क्रिया/predicative)
TypeVerb
Rootप्र-आप् (धातु) → प्राप्त (कृदन्त, क्त-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि/भूतकृत्; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (past passive participle used predicatively)
कैकसेयौthe two sons of Kaikasī
कैकसेयौ:
Karta (कर्ता/subject; co-subject with implied ‘they’)
TypeNoun
Rootकैकसेय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative); द्विवचन
दिवाकरात्from the Sun (Divākara)
दिवाकरात्:
Apadana (अपादान/source)
TypeNoun
Rootदिवाकर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative); एकवचन
वरदानेनby (the act of) granting the boon
वरदानेन:
Karana (करण/instrument)
TypeNoun
Rootवरदान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental); एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (वरस्य दानम्)
तेthey
ते:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative); बहुवचन
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (अधिकरण/location)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक-क्रियाविशेषण (locative adverb)
युद्धेin battle
युद्धे:
Adhikarana (अधिकरण/location)
TypeNoun
Rootयुद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative); एकवचन
चेरुःthey moved/roamed/fought
चेरुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootचर् (धातु)
Formलिट् (Perfect); प्रथमपुरुष (3rd person); बहुवचन; परस्मैपदम्
मधोद्धताःarrogant from intoxication
मधोद्धताः:
Visheshana (विशेषण of ‘ते’)
TypeAdjective
Rootमद + उद्धत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; बहुवचन; तत्पुरुषः (मदेन उद्धताः = intoxication-proud)