Shloka 54
दुर्मद-कुरण्ड-वधः (The Slaying of Durmada and Kuraṇḍa) — Lalitopākhyāna Battle Continuation
Devanagari script
तयाधिष्ठिततुङ्गांसः पक्षविक्षिप्तभूधरः / गरुडः प्राचलद्युद्धे सुमेरुरिव जङ्गमः
Transliteration
tayādhiṣṭhitatuṅgāṃsaḥ pakṣavikṣiptabhūdharaḥ / garuḍaḥ prācaladyuddhe sumeruriva jaṅgamaḥ
Translation
إذ كانت جالسةً على كتفيه الشامخين، اندفع غارودا في ساحة الحرب، يبعثر الجبال بخفق جناحيه. كان كأنه سُميرو متحرّك، جبلٌ يمشي.
Word by Word
tayāby her / with her
tayā:
Karaṇa (करण/Instrument)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/instrumental), एकवचन; सर्वनाम
adhiṣṭhita-tuṅga-aṃsaḥwhose lofty shoulders were mounted/occupied (by her)
adhiṣṭhita-tuṅga-aṃsaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootadhi√sthā (धातु) + -ta (कृत्, क्त) + tuṅga (प्रातिपदिक) + aṃsa (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहिसमास (यस्य tuṅgāṃsaḥ adhiṣṭhitaḥ); पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (qualifying garuḍaḥ)
pakṣa-vikṣipta-bhūdharaḥwho scattered mountains with his wings
pakṣa-vikṣipta-bhūdharaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootpakṣa (प्रातिपदिक) + vi√kṣip (धातु) + -ta (कृत्, क्त) + bhūdhara (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहिसमास (यस्य pakṣaiḥ bhūdharaḥ vikṣiptaḥ); पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (qualifying garuḍaḥ)
garuḍaḥGaruḍa
garuḍaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootgaruḍa (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st/nominative), एकवचन
prācalatadvanced / moved forward
prācalat:
Kriyā-sādhaka (क्रियासाधक/Participle)
TypeVerb
Rootpra√cal (धातु)
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (present active participle); पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'moving/advancing' (predicate with garuḍaḥ)
yuddhein battle
yuddhe:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Locative)
TypeNoun
Rootyuddha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/locative), एकवचन
sumeruḥMount Sumeru
sumeruḥ:
Upamāna (उपमान)
TypeNoun
Rootsumeru (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
ivalike
iva:
Upamā (उपमा-सूचक)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
Formउपमावाचक-अव्यय (particle of comparison)
jaṅgamaḥmoving / mobile
jaṅgamaḥ:
Karta-guṇa (कर्तृगुण/Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootjaṅgama (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण/विधेय (predicate adjective of garuḍaḥ)