Shloka 39
Bhaṇḍāsuraprādurbhāva
Rise and Consecration of Bhaṇḍāsura
Devanagari script
नारद उवाच अथ संमोहितो भण्डो दैत्येन्द्रो विष्णुमायया / तया विमुक्तो लोकांस्त्रीन्दहेताग्निरिवापरः
Transliteration
nārada uvāca atha saṃmohito bhaṇḍo daityendro viṣṇumāyayā / tayā vimukto lokāṃstrīndahetāgnirivāparaḥ
Translation
قال نارادا: ثم إن ملك الديتيّات «بهندا» أُغشي عليه بسحر (مايا) فيشنو؛ فلما انفكّ عنه صار كأنه نارٌ أخرى تريد إحراق العوالم الثلاثة.
Word by Word
nāradaḥNārada
nāradaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootnārada (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
uvācasaid
uvāca:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√vac (वच्) (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद
athathen
atha:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootatha (अव्यय)
Formअनन्तरार्थक-अव्यय (then)
saṃmohitaḥdeluded
saṃmohitaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootsam-√muh (मुह्) (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; daityendraḥ इत्यस्य विशेषणम्
bhaṇḍaḥthe wretch/fool (epithet)
bhaṇḍaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbhaṇḍa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; daityendraḥ इत्यस्य विशेषण/उपनाम
daitya-indraḥlord of the Daityas
daitya-indraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdaitya (प्रातिपदिक) + indra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः ‘दैत्यानाम् इन्द्रः’
viṣṇu-māyayāby Viṣṇu’s illusion
viṣṇu-māyayā:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootviṣṇu (प्रातिपदिक) + māyā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; तत्पुरुषः ‘विष्णोः माया’
tayāby that (illusion)
tayā:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Roottad (तद्) (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; māyayā इत्यस्य अन्वय (by that)
vimuktaḥreleased, freed
vimuktaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootvi-√muc (मुच्) (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; daityendraḥ इत्यस्य विशेषणम्
lokānworlds
lokān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootloka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
trīnthree
trīn:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Roottri (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; lokān इत्यस्य विशेषणम्
dahetawould burn
daheta:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√dah (दह्) (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative) वा विधिलिङ्-रूपसदृश (injunctive/optative-like usage in narrative), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद; अर्थः—‘दहेत्’ (would burn)
agniḥfire
agniḥ:
Upamāna (उपमान)
TypeNoun
Rootagni (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; उपमान (standard of comparison)
ivalike
iva:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
Formउपमानवाचक-अव्यय
aparaḥanother, as if a second (fire)
aparaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootapara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; daityendraḥ इत्यस्य विशेषणम् (another/second)