Shloka 181
Varāha-uddhāraṇa and the Re-constitution of Bhū-maṇḍala
Earth after Pralaya
Devanagari script
सप्तर्षीणा तु यत्स्थानं स्मृतं तद्वै वनौकसाम् / प्राजापत्यं गृहस्थानां न्यासिनां ब्रह्मणःक्षयम्
Transliteration
saptarṣīṇā tu yatsthānaṃ smṛtaṃ tadvai vanaukasām / prājāpatyaṃ gṛhasthānāṃ nyāsināṃ brahmaṇaḥkṣayam
Translation
الموضعُ الذي تُذكَره السمرتي للسَّبعة الرِّشي (سَپتَرشي) هو حقًّا موضعُ ساكني الغابة من الزهّاد؛ ولأهل البيت عالمُ براجاپتي، وللنُّسّاك (نياسين) فناءٌ (كشَيَ) في البرهمن.
Word by Word
सप्त-ऋषीणाम्of the seven sages
सप्त-ऋषीणाम्:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootसप्त (संख्या/प्रातिपदिक) + ऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; द्विगु-समास (the seven sages)
तुbut/indeed
तु:
सम्बन्ध (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविशेषार्थक-अव्यय (particle)
यत्which
यत्:
विशेषण (Relative determiner)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; relative pronoun
स्थानम्place/abode
स्थानम्:
कर्ता (Subject complement)
TypeNoun
Rootस्थान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
स्मृतम्is stated
स्मृतम्:
क्रिया (Predicative verbal)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) → स्मृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (past passive participle) नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; predicative passive sense
तत्that
तत्:
सम्बन्ध (Correlative)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; correlative
वैindeed
वै:
सम्बन्ध (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक-अव्यय (particle: indeed)
वन-ओकसाम्of forest-dwellers
वन-ओकसाम्:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootवन (प्रातिपदिक) + ओकस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुष-समास (dwellers in the forest)
प्राजापत्यम्the Prajāpatya (state/region)
प्राजापत्यम्:
कर्ता (Subject complement)
TypeNoun
Rootप्राजापत्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; 'Prajāpatya' (a realm/condition)
गृहस्थानाम्of householders
गृहस्थानाम्:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootगृहस्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
न्यासिनाम्of renunciants
न्यासिनाम्:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootन्यासिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
ब्रह्मणःof Brahman
ब्रह्मणः:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
क्षयम्the dissolution/ending
क्षयम्:
कर्ता (Subject complement)
TypeNoun
Rootक्षय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन