Previous Verse
Next Verse

Shloka 14

Lokakalpanā / The Ordering of the Worlds

Cosmogony and Earth’s Retrieval

पीनवृत्तायतस्कन्धं विष्णुविक्रमगामि च / पीनोन्नतकटीदेशं वृषलक्षणपूजितम्

pīnavṛttāyataskandhaṃ viṣṇuvikramagāmi ca / pīnonnatakaṭīdeśaṃ vṛṣalakṣaṇapūjitam

كانت كتفاه ممتلئتين مستديرتين طويلتين، ومشيه كمشي فيكراما فيشنو؛ وخصره مرتفعًا قويًا، مكرّمًا بعلامات الثور المباركة.

pīna-vṛtta-āyata-skandhamwith shoulders thick, rounded, and long
pīna-vṛtta-āyata-skandham:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootpīna (प्रातिपदिक) + vṛtta (कृदन्त; √vṛt/वृत्) + āyata (प्रातिपदिक) + skandha (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन); तत्पुरुष; vṛtta = ‘rounded’ (PPP used adjectivally); whole as विशेषण
viṣṇu-vikrama-gāmimoving with Viṣṇu’s stride
viṣṇu-vikrama-gāmi:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootviṣṇu (प्रातिपदिक) + vikrama (प्रातिपदिक) + gāmin (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन); gāmin = ‘going/moving’; compound as विशेषण
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction (समुच्चयबोधक अव्यय)
pīna-unnata-kaṭī-deśamwith the hip-region thick and elevated
pīna-unnata-kaṭī-deśam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootpīna (प्रातिपदिक) + unnata (कृदन्त; √nam/नम् with ud-/उद्) + kaṭī (प्रातिपदिक) + deśa (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन); तत्पुरुष; unnata = ‘raised’ (PPP); whole as विशेषण
vṛṣa-lakṣaṇa-pūjitamhonoured by the mark/sign of the bull
vṛṣa-lakṣaṇa-pūjitam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootvṛṣa (प्रातिपदिक) + lakṣaṇa (प्रातिपदिक) + pūjita (कृदन्त; √pūj/पूज्)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन); तत्पुरुष; pūjita = PPP ‘honoured’; whole as विशेषण