Shloka 93
मन्वन्तरानुक्रमवर्णनम् (Enumeration of Manvantara Cycles) — with focus on Svārociṣa Manvantara
Devanagari script
आभूतसंप्लवाद्दिव्यमस्तोदयविवार्जितम् / तस्यातिमात्रामृद्धिं च महिमानं निरीक्ष्य तु
Transliteration
ābhūtasaṃplavāddivyamastodayavivārjitam / tasyātimātrāmṛddhiṃ ca mahimānaṃ nirīkṣya tu
Translation
فلما تأمّل تلك الحالة الإلهية بعد الفناء الكوني، الخالية من تمييز الغروب والشروق، ورأى رخاءها الفائق ومجدها العظيم.
Word by Word
आ-भूत-संप्लवात्from the cosmic deluge (up to the elements)
आ-भूत-संप्लवात्:
अपादान (Ablative source/अपादान)
TypeNoun
Rootआभूतसंप्लव (प्रातिपदिक; आ + भूत + संप्लव)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (आभूतः = यावत् भूतं, तस्मात् संप्लवः)
दिव्यम्divine
दिव्यम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootदिव्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषणम्
अस्त-उदय-विवार्जितम्devoid of setting and rising
अस्त-उदय-विवार्जितम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootअस्तोदयविवार्जित (प्रातिपदिक; अस्त + उदय + वि-वार्जित)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (अस्त-उदययोः विवर्जितम् = devoid of setting and rising)
तस्यof him/its
तस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन; सर्वनाम
अति-मात्राम्excessive, immeasurable
अति-मात्राम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootअतिमात्रा (प्रातिपदिक; अति + मात्रा)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्; समासः—तत्पुरुष (अतिशयेन मात्रा)
ऋद्धिम्prosperity, increase
ऋद्धिम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootऋद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
चand
च:
समुच्चय (Coordinator/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
महिमानम्greatness, majesty
महिमानम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमहिमन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
निरीक्ष्यhaving observed
निरीक्ष्य:
पूर्वकाल (Prior action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootनि-ईक्ष् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; धातुः—ईक्ष् (to see) उपसर्गः—नि
तुbut/indeed
तु:
सम्बन्ध (Discourse particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle), विरोध/विशेषार्थ