Shloka 156
मन्वन्तरानुक्रमवर्णनम् (Enumeration of Manvantara Cycles) — with focus on Svārociṣa Manvantara
Devanagari script
ततो राजेति नामास्य ह्यनुरागादजायत / आपस्तस्तंभिरे तस्य समुद्रमभियास्यतः
Transliteration
tato rājeti nāmāsya hyanurāgādajāyata / āpastastaṃbhire tasya samudramabhiyāsyataḥ
Translation
ثم من فرط المودّة وُلد له اسم «راجا»؛ ولما مضى نحو البحر توقّفت المياه له كأنها مُسَخَّرة بأمره.
Word by Word
ततःthereupon
ततः:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअपादानार्थक/कालवाचक अव्यय (from then/thereupon)
राजाking
राजा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (उद्धृत-नामरूप)
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/इत्यर्थक अव्यय (quotative particle)
नामname
नाम:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अस्यof him
अस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle; emphasis/causal nuance)
अनुरागात्from affection
अनुरागात्:
Hetu (हेतु/कारण)
TypeNoun
Rootअनुराग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन
अजायतarose; was born
अजायत:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/past), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
आपःwaters
आपः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (pluralia tantum), प्रथमा, बहुवचन
तस्तंभिरेthey checked; they stopped
तस्तंभिरे:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्तम्भ् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन; ‘they stopped/held back’
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
समुद्रम्the ocean
समुद्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसमुद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अभियास्यतःof him who was about to approach
अभियास्यतः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeVerb
Rootअभि-या (धातु)
Formशतृ (present active participle) from periphrastic future stem ‘यास्य’ (future-going), पुंलिङ्ग, षष्ठी (Genitive), एकवचन; ‘of him who was about to go/advance’