Shloka 100
मन्वन्तरानुक्रमवर्णनम् (Enumeration of Manvantara Cycles) — with focus on Svārociṣa Manvantara
Devanagari script
संवत्सरसहस्रान्ते सकृदाहारमाहरन् / एवं मन्वन्तरं युक्त इन्द्रत्वं प्राप्तवान्प्रभुः
Transliteration
saṃvatsarasahasrānte sakṛdāhāramāharan / evaṃ manvantaraṃ yukta indratvaṃ prāptavānprabhuḥ
Translation
عند انقضاء ألف سنة كان يتناول الطعام مرةً واحدة؛ وهكذا، ملازمًا للانضباط طوال المَنونتَرا، نال الربُّ مقامَ إندرا.
Word by Word
संवत्सरसहस्रान्तेat the end of a thousand years
संवत्सरसहस्रान्ते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootसंवत्सर + सहस्र + अन्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; Locative singular; ‘संवत्सर-सहस्रस्य अन्ते’
सकृत्once
सकृत्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसकृत् (अव्यय)
Formकाल/आवृत्ति-बोधक अव्यय; adverb
आहारम्food
आहारम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootआहार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular
आहरन्brought/took (food)
आहरन्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootआ-हृ (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन/एकवचन?; here 3rd person singular is ‘आहरत्’, but text has आहरन् (Vedic/epic variant or plural). Taken as लङ्, प्रथमपुरुष, बहुवचन; Parasmaipada
एवम्thus
एवम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formप्रकार-बोधक अव्यय; adverb
मन्वन्तरम्(for) a manvantara
मन्वन्तरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमनु + अन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular; duration/extent
युक्तःendowed/engaged
युक्तः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootयुज् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; past passive participle used adjectivally
इन्द्रत्वम्Indra-hood, status of Indra
इन्द्रत्वम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootइन्द्र + त्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular
प्राप्तवान्attained
प्राप्तवान्:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootप्र-आप् (धातु) + क्तवत् (कृदन्त)
Formक्तवत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (परस्मैपदी अर्थे कर्तरि); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; perfective ‘having attained’
प्रभुःthe lord
प्रभुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Nominative singular