Shloka 132
व्यासशिष्योत्पत्तिवर्णन (Origins/Enumeration of Vyāsa’s Disciplic Succession) — Chapter on Vedic Transmission Lineages
Devanagari script
अगाधापारमक्षय्यं जगत्संबोहसंभवम् / संप्रकाशप्रवृत्तिभ्यां पुरुषार्थप्रयोजनम्
Transliteration
agādhāpāramakṣayyaṃ jagatsaṃbohasaṃbhavam / saṃprakāśapravṛttibhyāṃ puruṣārthaprayojanam
Translation
هو غائر لا يُدرك قعره، لا حدّ له ولا فناء، ومنه ينشأ مجموع العالم. وبالإشراق وبسريان الفعل يحقّق غاية البُرُشارتھا (مقاصد الإنسان).
Word by Word
अगाध-अपारम्unfathomable and boundless
अगाध-अपारम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअगाध (प्रातिपदिक) + अपार (प्रातिपदिक)
Formद्वन्द्व-समास (copulative: unfathomable and limitless); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण
अक्षय्यम्imperishable
अक्षय्यम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअक्षय्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण
जगत्-संबोह-संभवम्arising from the world’s collection/aggregate
जगत्-संबोह-संभवम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootजगत् (प्रातिपदिक) + संबोह (प्रातिपदिक) + संभव (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (determinative; overall sense: 'arising from the aggregation/collection of the world'); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण
संप्रकाश-प्रवृत्तिभ्याम्by illumination and activity
संप्रकाश-प्रवृत्तिभ्याम्:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootसंप्रकाश (प्रातिपदिक) + प्रवृत्ति (प्रातिपदिक)
Formद्वन्द्व-समास; स्त्रीलिङ्ग; तृतीया विभक्ति, द्विवचन (Instrumental dual)
पुरुषार्थ-प्रयोजनम्the purpose (connected with) human goals
पुरुषार्थ-प्रयोजनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपुरुषार्थ (प्रातिपदिक) + प्रयोजन (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (determinative: 'purpose relating to human aims'); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन