Shloka 4
युगप्रजालक्षणम् ऋषिप्रवरवर्णनं च
Yuga–Prajā-Lakṣaṇa and the Enumeration of Eminent Ṛṣis
Devanagari script
बाष्कलिः शोकपाणिश्च नैलः पैलो ऽलकस्तथा / पन्नगाः पक्षगन्ताश्च षडशीतिः श्रुतर्षयः
Transliteration
bāṣkaliḥ śokapāṇiśca nailaḥ pailo 'lakastathā / pannagāḥ pakṣagantāśca ṣaḍaśītiḥ śrutarṣayaḥ
Translation
باشكلي، وشوكپاني، ونايلا، وبايلا، وألكا؛ وكذلك پنّغا وبكشغنت—هؤلاء هم ستةٌ وثمانون من رِشيّات الشروتي.
Word by Word
बाष्कलिःBāṣkali (a sage)
बाष्कलिः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootबाष्कलि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular)
शोकपाणिःŚokapāṇi (a sage; 'having sorrow as (his) hand')
शोकपाणिः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootशोक + पाणि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (Genitive determinative): शोकस्य पाणिः
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
नैलःNaila (a sage)
नैलः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootनैल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
पैलःPaila (a sage)
पैलः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootपैल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अलकःAlaka (a sage)
अलकः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootअलक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
तथाlikewise/also
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय (adverb): 'in like manner/also'
पन्नगाःPannagas (sages named Pannaga / 'serpents')
पन्नगाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootपन्नग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन (Plural)
पक्षगन्ताःPakṣagantās (a group/name; 'those who go to the side/wing')
पक्षगन्ताः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootपक्ष + गन्तृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुष: पक्षं गच्छन्ति इति (those who go to the wing/side)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
षडशीतिःeighty-six
षडशीतिः:
Visheshana (विशेषण/Quantifier)
TypeNoun
Rootषड् + अशीतिः (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; द्विगु-समास (numeral compound): 86
श्रुतर्षयःśruti-sages (learned seers)
श्रुतर्षयः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootश्रुत + ऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; कर्मधारय: श्रुताः ऋषयः (sages learned in śruti)