Previous Verse
Next Verse

Shloka 76

चतुर्युगाख्यान (Caturyuga-Ākhyāna) — Yuga-wise Origins and Measurements of Beings

महतश्चाप्यहङ्कारस्तस्माद्भूतेद्रियाणि च / भूतभेदाश्च भूतेभ्यो जज्ञिरे स्म परस्परम्

mahataścāpyahaṅkārastasmādbhūtedriyāṇi ca / bhūtabhedāśca bhūtebhyo jajñire sma parasparam

من المَهَتّ نشأ الأَهَنْكارا؛ ومنه ظهرت العناصر (بهوتا) والحواس (إندريا). ومن العناصر نفسها تولّدت فروق العناصر، ينشأ بعضها من بعض.

mahataḥfrom the Mahat (cosmic intellect)
mahataḥ:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootmahat (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka, Ablative (5th/पञ्चमी), Singular (एकवचन)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction (समुच्चयबोधक अव्यय)
apialso
api:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
FormParticle (निपात), emphasis/addition
ahaṅkāraḥego-principle (ahaṅkāra)
ahaṅkāraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootahaṅkāra (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular
tasmātfrom that (ahaṅkāra)
tasmāt:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter, Ablative (5th/पञ्चमी), Singular; pronoun
bhūta-indriyāṇithe element-senses (senses pertaining to elements)
bhūta-indriyāṇi:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbhūta (प्रातिपदिक) + indriya (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन); षष्ठी-तत्पुरुष (bhūtānām indriyāṇi)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction (समुच्चयबोधक अव्यय)
bhūta-bhedāḥthe distinctions among elements
bhūta-bhedāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbhūta (प्रातिपदिक) + bheda (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Plural; षष्ठी-तत्पुरुष (bhūtānām bhedāḥ)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction (समुच्चयबोधक अव्यय)
bhūtebhyaḥfrom the elements
bhūtebhyaḥ:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootbhūta (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Ablative (5th/पञ्चमी), Plural (बहुवचन)
jajñirewere born/arose
jajñire:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootjan (धातु)
FormPerfect (लिट्), 3rd Person (प्रथमपुरुष), Plural (बहुवचन); Ātmanepada
smaindeed/then (narrative past)
sma:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootsma (अव्यय)
FormParticle indicating past narration (स्म-निपात)
parasparammutually, from one another
parasparam:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootparaspara (प्रातिपदिक/अव्ययीभाव-प्रयोग)
FormReciprocal adverb (परस्परम्—अव्ययप्रयोग)