Shloka 20
Saṃkhyāvarta (संख्यावर्त्त): Commencement of Yajña at the Dawn of Tretāyuga
Devanagari script
यज्ञबीचैः सुरेश्रष्ठ येषु हिंसा न विद्यते / त्रिवर्षं परमं कालमुषितैरप्ररोहिभिः
Transliteration
yajñabīcaiḥ sureśraṣṭha yeṣu hiṃsā na vidyate / trivarṣaṃ paramaṃ kālamuṣitairaprarohibhiḥ
Translation
يا خيرَ الآلهة! (أقِم اليَجْنَة) ببذورِ اليَجْنَة التي لا هِنسا فيها؛ تلك التي وإن لُبِثت أقصى مدةٍ ثلاثَ سنين لا تُنبت.
Word by Word
यज्ञबीजैःwith sacrificial seeds/materials
यज्ञबीजैः:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootयज्ञ + बीज (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (यज्ञस्य बीजानि)
सुरश्रेष्ठO best of gods
सुरश्रेष्ठ:
सम्बोधन (Address)
TypeNoun
Rootसुर + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, संबोधन (Vocative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (सुराणां श्रेष्ठः)
येषुin which (things/rites)
येषु:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), बहुवचन; सम्बन्धवाचक (relative pronoun)
हिंसाviolence
हिंसा:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootहिंसा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
नnot
न:
निषेध (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध (negation particle)
विद्यतेexists/is found
विद्यते:
क्रिया (Main verb)
TypeVerb
Rootविद् (धातु)
Formलट् (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; भावे प्रयोग (exists/is found)
त्रिवर्षम्three years (for a period of)
त्रिवर्षम्:
कर्म/अवधि (Accusative of extent)
TypeAdjective
Rootत्रि + वर्ष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; द्विगु-समास (त्रीणि वर्षाणि)
परमम्supreme/utmost
परमम्:
कर्मविशेषण (Object-qualifier)
TypeAdjective
Rootपरम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषण (qualifying ‘kālam’)
कालम्time, period
कालम्:
कर्म/अवधि (Accusative of duration)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
उषितैःby those kept/dwelt (for a time)
उषितैः:
करणविशेषण (Instrument-qualifier)
TypeVerb
Rootवस् (धातु)
Formकृदन्त; क्त-प्रत्यय (Past Passive Participle) ‘उषित’ = ‘dwelt/kept’; नपुंसक/पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; (qualifying the following)
अप्ररोहिभिःwith non-sprouting (seeds/materials)
अप्ररोहिभिः:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeAdjective
Rootअ + प्ररोहिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; नञ्-समास/नकारार्थ (non-sprouting)