Shloka 90
Yuga-Vibhāga and Kāla-Pramāṇa
Measures of Time and the Four Yugas
Devanagari script
त्दृष्टपुष्टाः प्रजाः सर्वा अरोगाः पूर्णमानसाः / एको वेदश्चतुष्पादस्त्रेतायुगविधौस्मृतः
Transliteration
tdṛṣṭapuṣṭāḥ prajāḥ sarvā arogāḥ pūrṇamānasāḥ / eko vedaścatuṣpādastretāyugavidhausmṛtaḥ
Translation
عندئذٍ تكون الرعية كلها قوية مزدهرة، سليمة من المرض، كاملة الذهن؛ وفي نظام عصر تريتا يُذكر أن الفيدا واحدٌ لكنه ذو أربعة أقدام (أربعة أقسام).
Word by Word
तद्-दृष्ट-पुष्टाःwell-looked-after and nourished by him/that
तद्-दृष्ट-पुष्टाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + दृष्ट (कृदन्त, √दृश्) + पुष्ट (कृदन्त, √पुष्)
Formतत्पुरुष-समास (कर्मधारय/बहुव्रीहि-सन्निकर्ष: ‘तद्-दृष्टाः च पुष्टाः’); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण (of प्रजाः)
प्रजाःsubjects/people
प्रजाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; कर्ता/वर्ण्य-विषय
सर्वाःall
सर्वाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण (of प्रजाः)
अरोगाःfree from disease
अरोगाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअरोग (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण (of प्रजाः)
पूर्ण-मानसाःwith fulfilled minds/content
पूर्ण-मानसाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपूर्ण (प्रातिपदिक) + मानस (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (‘पूर्णं मानसं येषाम्/यासाम्’); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण
एकःone
एकः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (of वेदः)
वेदःVeda
वेदः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवेद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्ता/वर्ण्य-विषय
चतुष्पादःfour-footed/four-parted
चतुष्पादः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootचतुर् (संख्या-प्रातिपदिक) + पाद (प्रातिपदिक)
Formद्विगु-समास (‘चत्वारः पादाः यस्य’); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (of वेदः)
त्रेता-युग-विधौin the ordinance/order of the Tretā age
त्रेता-युग-विधौ:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootत्रेता (प्रातिपदिक) + युग (प्रातिपदिक) + विधि (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास; पुंलिङ्ग/स्त्रीलिङ्ग ‘विधि’ (here locative), सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; अधिकरण (in the rule/arrangement of Tretā-yuga)
स्मृतःis remembered/considered
स्मृतः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√स्मृ (धातु) + त (क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय (predicate) with implied ‘अस्ति’