Shloka 10
Yuga-Vibhāga and Kāla-Pramāṇa
Measures of Time and the Four Yugas
Devanagari script
शतानि त्रीणि मासानां षष्ट्या चाप्यधिकानि वै / पित्र्यः संवत्सरो ह्येष मानुषेण विभाव्यते
Transliteration
śatāni trīṇi māsānāṃ ṣaṣṭyā cāpyadhikāni vai / pitryaḥ saṃvatsaro hyeṣa mānuṣeṇa vibhāvyate
Translation
ثلاثمائة شهر ويُزاد عليها ستون—أي مجموع 360 شهرًا—تُفهم بحسب حساب البشر على أنها سنة واحدة للأسلاف (پِتْرِ).
Word by Word
शतानिhundreds
शतानि:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootशत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा (1st/Nominative); बहुवचन
त्रीणिthree
त्रीणि:
विशेषण (Viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootत्रि (संख्याप्रातिपदिक)
Formसंख्या; नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा (1st/Nominative); बहुवचन; विशेषण (qualifying शतानि)
मासानाम्of months
मासानाम्:
सम्बन्ध (Sambandha/Genitive relation)
TypeNoun
Rootमास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी (6th/Genitive); बहुवचन
षष्ट्याby sixty
षष्ट्या:
करण (Karaṇa/Instrument-measure)
TypeNoun
Rootषष्टि (संख्याप्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; तृतीया (3rd/Instrumental); एकवचन; संख्या (by sixty)
चand
च:
सम्बन्ध (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
अपिalso
अपि:
सम्बन्ध/निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle; also/even)
अधिकानिadditional, extra
अधिकानि:
विशेषण (Viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootअधिक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा (1st/Nominative); बहुवचन; विशेषण (qualifying शतानि/संख्या: ‘additional’)
वैindeed
वै:
सम्बन्ध/निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (emphatic particle)
पित्र्यःancestral (of the Pitṛs)
पित्र्यः:
विशेषण (Viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootपित्र्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; विशेषण (qualifying संवत्सरः)
संवत्सरःyear
संवत्सरः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootसंवत्सर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन
हिfor/indeed
हि:
सम्बन्ध/निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (causal/emphatic particle)
एषःthis
एषः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; प्रथमा; एकवचन; पुंलिङ्ग
मानुषेणby human (measure)
मानुषेण:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootमानुष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया (3rd/Instrumental); एकवचन (by human [reckoning])
विभाव्यतेis reckoned/understood
विभाव्यते:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootवि-भू (धातु)
Formलट् (Present); प्रथमपुरुष; एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोग (passive: is reckoned/considered)