Previous Verse
Next Verse

Shloka 98

Amāvasyā-Pitṛtarpaṇa: Purūravas and the Soma-Based Ancestral Offering (अमावस्या-पितृतर्पण / सोमतर्पण-विधि)

पूर्णा मावास्ययोः कालो यातनास्थानमेव च / समासात्कीर्तितस्तुभ्यमेष सर्गः मनातनः

pūrṇā māvāsyayoḥ kālo yātanāsthānameva ca / samāsātkīrtitastubhyameṣa sargaḥ manātanaḥ

زمن البدر وزمن المحاق، وكذلك موضع العذاب—قد ذكرته لك بإيجاز. وهذا السَّرْغ قديمٌ أزليّ بلا ابتداء.

pūrṇāfull (moon)
pūrṇā:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootpūrṇa (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga (स्त्रीलिङ्ग), Prathamā vibhakti (1st/प्रथमा), Ekavacana (एकवचन); viśeṣaṇa (adjective)
amāvāsyayoḥof the two new-moon days
amāvāsyayoḥ:
Ṣaṣṭhī-sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootamāvāsyā (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Ṣaṣṭhī vibhakti (6th/षष्ठी), Dvivacana (द्विवचन)
kālaḥtime; period
kālaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkāla (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (पुंलिङ्ग), Prathamā (1st), Ekavacana
yātanā-sthānamplace of torment
yātanā-sthānam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyātanā (प्रातिपदिक) + sthāna (प्रातिपदिक)
FormNapुंसकलिङ्ग (नपुंसकलिङ्ग), Prathamā (1st), Ekavacana; ṣaṣṭhī-tatpuruṣa (षष्ठी-तत्पुरुष) ‘yātanāyāḥ sthānam’
evaindeed; just
eva:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
FormNipāta (निपात) emphatic particle
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormSamuccaya-avyaya (समुच्चय-अव्यय) conjunction
samāsātbriefly; in summary
samāsāt:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootsamāsa (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Pañcamī vibhakti (5th/पञ्चमी), Ekavacana; apādāna sense ‘from/in brief’
kīrtitaḥdescribed; narrated
kīrtitaḥ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootkīrtita (कृदन्त; √kīrt/√kṛt? here √kīrt ‘to mention’ as causative/denom)
FormBhūta-kṛdanta (past passive participle/कृत-प्रत्यय), Puṃliṅga, Prathamā, Ekavacana; karmaṇi prayoga sense ‘has been described’
tubhyamto you
tubhyam:
Sampradāna (सम्प्रदान)
TypeNoun
Roottvad (प्रातिपदिक सर्वनाम)
FormSarvanāma (सर्वनाम), Caturthī vibhakti (4th/चतुर्थी), Ekavacana
eṣaḥthis
eṣaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeNoun
Rootetad (प्रातिपदिक सर्वनाम)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana
sargaḥcreation; emanation
sargaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsarga (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana
sanātanaḥeternal; primeval
sanātanaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsanātana (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana; viśeṣaṇa of sargaḥ