Shloka 57
Amāvasyā-Pitṛtarpaṇa: Purūravas and the Soma-Based Ancestral Offering (अमावस्या-पितृतर्पण / सोमतर्पण-विधि)
Devanagari script
निष्क्रामत्यथ तेनैव क्रमशः सूर्यमण्डलात् / द्विलवोनमहोरात्रं भास्करं स्पृशते शशी
Transliteration
niṣkrāmatyatha tenaiva kramaśaḥ sūryamaṇḍalāt / dvilavonamahorātraṃ bhāskaraṃ spṛśate śaśī
Translation
ثم يخرج القمر على ذلك الترتيب تدريجًا من دائرة الشمس. وفي يومٍ وليلةٍ ناقصين لَوَيْن، يَمسُّ شَشِي (القمر) بهاسْكَر (الشمس).
Word by Word
निष्क्रामतिgoes out/emerges
निष्क्रामति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootनिस् + क्रम् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
अथthen
अथ:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअनन्तरार्थक-अव्यय (then)
तेनby that
तेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
एवindeed/just
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-निपात (emphatic particle)
क्रमशःgradually/in order
क्रमशः:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootक्रमशस् (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formरीतिवाचक-अव्यय (adverb of manner)
सूर्यमण्डलात्from the solar orb
सूर्यमण्डलात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootसूर्य + मण्डल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (सूर्यस्य मण्डलम्)
द्विलवोनम्short by two lavas
द्विलवोनम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootद्वि + लव + ऊन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; संख्यापूर्वक-तत्पुरुष (द्वाभ्यां लवैः ऊनम् = lacking by two lavas)
अहोरात्रम्a day-and-night (nycthemeron)
अहोरात्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअहन् + रात्रि (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; द्वन्द्व (अहः च रात्रिः च)
भास्करम्the sun
भास्करम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootभास्कर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
स्पृशतेtouches/contacts
स्पृशते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्पृश् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
शशीthe moon
शशी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशशिन्/शशी (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन