Shloka 1
Amāvasyā-Pitṛtarpaṇa: Purūravas and the Soma-Based Ancestral Offering (अमावस्या-पितृतर्पण / सोमतर्पण-विधि)
Devanagari script
इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते पूर्वभागे द्वितीये ऽनुषङ्गपाद दारुवनप्रवेशभस्मस्नानविधिर्नाम सप्तविंशतितमो ऽध्यायः ऋषिरुवाच अगात्कथममावस्यां मासि मासि दिवं नृपः / ऐलः पुरूरवाः सूत कथं वातर्पयत्पितॄन्
Transliteration
iti śrībrahmāṇḍe mahāpurāṇe vāyuprokte pūrvabhāge dvitīye 'nuṣaṅgapāda dāruvanapraveśabhasmasnānavidhirnāma saptaviṃśatitamo 'dhyāyaḥ ṛṣiruvāca agātkathamamāvasyāṃ māsi māsi divaṃ nṛpaḥ / ailaḥ purūravāḥ sūta kathaṃ vātarpayatpitṝn
Translation
هكذا في «شري برهماندا مهاپورانا» في القسم الأول الذي رواه فايُو، في الجزء الثاني، الفصل السابع والعشرين المسمّى «أنوشنگپادا: دخول غابة دارو وطقس الاغتسال بالرماد المقدّس». قال الرشي: «أيها الملك، كيف صعد إلى السماء شهرًا بعد شهر في يوم الأمافاسيا؟ يا سوتا، كيف قدّم إيلا پورورفاس طَرْپَنَةً للآباء (الپِتْرِ)؟»
Word by Word
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; इति-निपात (quotative/closure particle)
श्रीब्रह्माण्डेin the revered Brahmāṇḍa (Purāṇa)
श्रीब्रह्माण्डे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootश्री + ब्रह्माण्ड (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारयसमासः; नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
महापुराणेin the Mahāpurāṇa
महापुराणे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमहा + पुराण (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारयसमासः; नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
वायुप्रोक्तेspoken by Vāyu
वायुप्रोक्ते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootवायु + प्रोक्त (प्रातिपदिक/कृदन्त)
Formतत्पुरुषसमासः (वायुनाऽ प्रोक्ते); नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; विशेषणम्
पूर्वभागेin the former section
पूर्वभागे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootपूर्व + भाग (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमासः; पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
द्वितीयेin the second (part)
द्वितीये:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootद्वितीय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; विशेषणम् (पूर्वभागे)
अनुषङ्गपाद(section) ‘Anuṣaṅga-pāda’
अनुषङ्गपाद:
Sambodhana/Title (शीर्षक)
TypeNoun
Rootअनुषङ्ग + पाद (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमासः; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (शीर्षकाङ्ग)
दारुवनप्रवेशभस्मस्नानविधिःthe procedure of ash-bath upon entering the Daru forest
दारुवनप्रवेशभस्मस्नानविधिः:
Sambodhana/Title (शीर्षक)
TypeNoun
Rootदारु-वन + प्रवेश + भस्म + स्नान + विधि (प्रातिपदिक)
Formबहुपद-तत्पुरुषसमासः (title-compound); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
नामnamed
नाम:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formअव्यय; नाम-निपात (designative: ‘called/named’)
सप्तविंशतितमःtwenty-seventh
सप्तविंशतितमः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसप्तविंशति + तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्रमवाचक (ordinal)
अध्यायःchapter
अध्यायः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअध्याय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
ऋषिःthe sage
ऋषिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
अगात्went
अगात्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलुङ् (Aorist), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
कथम्how
कथम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रश्नार्थक क्रियाविशेषण (interrogative adverb)
अमावस्याम्on the new-moon day
अमावस्याम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअमावस्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
मासिin a month
मासि:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
मासिmonth after month
मासि:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; पुनरुक्ति (māsi māsi = month after month)
दिवम्to heaven
दिवम्:
Gati-Karma (गति-कर्म)
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
नृपःthe king
नृपः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
ऐलःAila
ऐलः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootऐल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; patronymic (son/descendant of Ilā)
पुरूरवाःPurūravas
पुरूरवाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपुरूरवस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; -स् अन्त, प्रथमा एकवचन = पुरूरवाः
सूतO Sūta
सूत:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootसूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन
कथम्how
कथम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रश्नार्थक क्रियाविशेषण
वातर्पयत्satisfied (offered oblations to)
वातर्पयत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवा-तर्पय् (धातु: तृप् causative)
Formलुङ् (Aorist), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; causative (णिच्) of तृप्: तर्पयति
पितॄन्the ancestors (pitṛs)
पितॄन्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन