Shloka 42
Nīlakaṇṭha-nāmotpatti-kathana
Origin of the Epithet “Nīlakaṇṭha”
Devanagari script
एकधा बहुधा देव लोकानां प्रभवाप्ययः / आदित्या वसवो रुद्रा मरुतश्च सहाश्विनः
Transliteration
ekadhā bahudhā deva lokānāṃ prabhavāpyayaḥ / ādityā vasavo rudrā marutaśca sahāśvinaḥ
Translation
يا إله! أنت واحدٌ ومع ذلك تتجلّى بوجوهٍ شتّى؛ ومنك صدور العوالم وعودتها. الآديتيا، والفَسُو، والرودرا، والمروت، ومعهما الأشوين—كلّهم أنت.
Word by Word
एकधाin one way
एकधा:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootएकधा (अव्यय)
Formप्रकारवाचक अव्यय; adverb ‘in one way/once’
बहुधाin many ways
बहुधा:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootबहुधा (अव्यय)
Formप्रकारवाचक अव्यय; adverb ‘in many ways’
देवO god
देव:
सम्बोधन (Address)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन
लोकानाम्of the worlds
लोकानाम्:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन; Genitive plural
प्रभवाप्ययःorigin and dissolution
प्रभवाप्ययः:
कर्तृ-समानााधिकरण (Predicate nominative to implied ‘त्वम्’)
TypeNoun
Rootप्रभव + अप्यय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; द्वन्द्व (इतरेतर) ‘प्रभवः च अप्ययः च’ (origin and dissolution)
आदित्याःĀdityas
आदित्याः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootआदित्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; Nominative plural
वसवःVasus
वसवः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootवसु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; Nominative plural
रुद्राःRudras
रुद्राः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootरुद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; Nominative plural
मरुतःMaruts
मरुतः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootमरुत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; Nominative plural
चand
च:
समुच्चय (Conjunctive)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक अव्यय; conjunction ‘and’
सहtogether with
सह:
सहकारक (Associative)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formसहार्थक अव्यय; preposition/adverb ‘together with’
अश्विनःthe Aśvins (twin gods)
अश्विनः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootअश्विन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), द्विवचन; Nominative dual (the two Aśvins)