Shloka 24
Nīlakaṇṭha-nāmotpatti-kathana
Origin of the Epithet “Nīlakaṇṭha”
Devanagari script
ज्वालामालाततं न्यस्तं सर्वभूतभयङ्करम् / घोररूपिणमत्यर्थं भिन्दं तमिव रोदसी
Transliteration
jvālāmālātataṃ nyastaṃ sarvabhūtabhayaṅkaram / ghorarūpiṇamatyarthaṃ bhindaṃ tamiva rodasī
Translation
ذلك الشكل المكسوّ بأكاليل اللهيب كان مُرعِبًا لجميع الكائنات؛ بهيئةٍ شديدة الهول كأنه يشقّ الظلمة ويفلق السماء والأرض.
Word by Word
ज्वाला-माला-ततम्spread with garlands of flames
ज्वाला-माला-ततम्:
विशेषण (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootज्वाला (प्रातिपदिक) + माला (प्रातिपदिक) + तत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; 'spread/covered with garlands of flames'
न्यस्तम्placed; set
न्यस्तम्:
विशेषण (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootनि-√अस्/न्यस् (धातु) → न्यस्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; 'placed/set down'
सर्व-भूत-भयङ्करम्terrifying to all beings
सर्व-भूत-भयङ्करम्:
विशेषण (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + भूत (प्रातिपदिक) + भयङ्कर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; 'terrifying to all beings'
घोर-रूपिणम्one of dreadful form
घोर-रूपिणम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootघोर (प्रातिपदिक) + रूपिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; कर्मधारय—'of dreadful form'
अत्यर्थम्excessively; extremely
अत्यर्थम्:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootअत्यर्थम् (अव्यय)
Formअव्यय—क्रियाविशेषण (adverb: 'excessively')
भिन्दत्cleaving; splitting
भिन्दत्:
विशेषण (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootभिद् (धातु) → भिन्दत् (कृदन्त)
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; 'splitting/cleaving'
तम्that (one)
तम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; सर्वनाम
इवas if; like
इव:
उपमानसूचक (Comparative particle)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formअव्यय—उपमान (particle of comparison)
रोदसीthe two worlds (heaven and earth)
रोदसी:
कर्म/उपमान (Object of comparison)
TypeNoun
Rootरोदसी (प्रातिपदिक; द्विवचन-रूप)
Formनपुंसकलिङ्ग (द्वन्द्वार्थ-द्विवचन), प्रथमा/द्वितीया, द्विवचन; 'heaven and earth'