Shloka 58
ध्रुवचर्याकीर्तनं / Dhruva-caryā-kīrtana
Account of Dhruva’s Course and Related Cosmological Ordering
Devanagari script
कालादृते न निगमो न दीक्षा नाह्निकक्रमः / ऋतूनामविभागाच्च पुष्पमूलफलं कुतः
Transliteration
kālādṛte na nigamo na dīkṣā nāhnikakramaḥ / ṛtūnāmavibhāgācca puṣpamūlaphalaṃ kutaḥ
Translation
لولا الزمان لما كان نِغَما (الشرع الفيدي)، ولا دِكشا، ولا نظام الأعمال اليومية؛ ومع انعدام تقسيم الفصول فمن أين تأتي الزهرة والجذر والثمر؟
Word by Word
कालात्from time
कालात्:
Apadana (अपादान/source)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन
ऋतेwithout
ऋते:
Sambandha (सम्बन्ध/without)
TypeIndeclinable
Rootऋते (अव्यय)
Formविना-अर्थक-अव्यय (without)
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध/negator)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय
निगमःVeda/scripture
निगमः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootनिगम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
नnor
न:
Sambandha (सम्बन्ध/negator)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय
दीक्षाinitiation
दीक्षा:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootदीक्षा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
नnor
न:
Sambandha (सम्बन्ध/negator)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय; ‘न+आह्निकक्रमः’ इत्यत्र
आह्निकक्रमःdaily ritual routine
आह्निकक्रमः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootआह्निक-क्रम (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (आह्निकस्य क्रमः = daily routine order)
ऋतूनाम्of the seasons
ऋतूनाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/genitive)
TypeNoun
Rootऋतु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), बहुवचन
अविभागात्from lack of division
अविभागात्:
Hetu (हेतु/cause)
TypeNoun
Rootअ-विभाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; नञ्-समासपूर्वक-प्रातिपदिक (non-division)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपात
पुष्पमूलफलम्flowers, roots, and fruits (as a collective)
पुष्पमूलफलम्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootपुष्प-मूल-फल (प्रातिपदिक; समास)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; इतरेतर-द्वन्द्वः (पुष्पं च मूलं च फलं च) समाहारार्थे एकवचन
कुतःhow/whence
कुतः:
Sambandha (सम्बन्ध/interrogative)
TypeIndeclinable
Rootकुतः (अव्यय)
Formप्रश्नार्थक-अव्यय (from where/how possible?)