Shloka 37
ध्रुवचर्याकीर्तनं / Dhruva-caryā-kīrtana
Account of Dhruva’s Course and Related Cosmological Ordering
Devanagari script
मार्गशीर्षे भवेन्मित्रः पौषेविष्णुः सनातनः / पञ्चरश्मिसहस्राणि वरुणस्यार्ककर्मणि
Transliteration
mārgaśīrṣe bhavenmitraḥ pauṣeviṣṇuḥ sanātanaḥ / pañcaraśmisahasrāṇi varuṇasyārkakarmaṇi
Translation
في شهر مارغَشِيرشا يتجلّى الشمس باسم «مِترا»، وفي شهر پاوش يتجلّى «فيشنو» الأزلي. وفي عمل الشمس لڤارونا تجري خمسةُ آلافِ شعاعٍ.
Word by Word
मार्गशीर्षेin (the month of) Mārgaśīrṣa
मार्गशीर्षे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमार्गशीर्ष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/अधिकरण), एकवचन
भवेत्would be / becomes
भवेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
मित्रःMitra (name of a deity)
मित्रः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमित्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/कर्ता), एकवचन
पौषेin (the month of) Pauṣa
पौषे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootपौष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/अधिकरण), एकवचन
विष्णुःViṣṇu
विष्णुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/कर्ता), एकवचन
सनातनःeternal
सनातनः:
Karta-anvaya (कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootसनातन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifier) of विष्णुः
पञ्चfive
पञ्च:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपञ्च (प्रातिपदिक)
Formसंख्यावाचक (numeral), अव्ययवत् प्रयोग; समासाङ्ग (member of compound)
रश्मिray
रश्मि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootरश्मि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, समासाङ्ग (member of compound)
सहस्राणिthousands
सहस्राणि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसहस्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; समासान्त पद (head of compound)
वरुणस्यof Varuṇa
वरुणस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootवरुण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/सम्बन्ध), एकवचन
अर्ककर्मणिin the solar function/office (of the Sun)
अर्ककर्मणि:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअर्क + कर्मन् (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (अर्कस्य कर्म = arkakarma), नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/अधिकरण), एकवचन