Shloka 33
ध्रुवचर्याकीर्तनं / Dhruva-caryā-kīrtana
Account of Dhruva’s Course and Related Cosmological Ordering
Devanagari script
हेमन्ते शिशिरे चैव हिम मुत्सृजते त्रिभिः / इन्द्रो धाता भगः पूषा मित्रो ऽथ वरुणोर्ऽयमा
Transliteration
hemante śiśire caiva hima mutsṛjate tribhiḥ / indro dhātā bhagaḥ pūṣā mitro 'tha varuṇor'yamā
Translation
وفي الهيمَنتا والشيشير يطلق الثلج بثلاثمائة شعاع؛ (كهيئات للأديتيا) إندرا، داتا، بهاگا، بوشا، ميترا، فارونا، وأرياما.
Word by Word
हेमन्तेin hemanta (early winter)
हेमन्ते:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative of time)
TypeNoun
Rootहेमन्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; कालाधिकरण
शिशिरेin śiśira (late winter)
शिशिरे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative of time)
TypeNoun
Rootशिशिर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; कालाधिकरण
चand
च:
सम्बन्ध (Sambandha/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
एवindeed
एव:
सम्बन्ध (Sambandha/particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय (emphasis)
हिमsnow/frost
हिम:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootहिम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; कर्म
उत्सृजतेhe emits/lets fall
उत्सृजते:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootसृज् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), आत्मनेपद, प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; उपसर्ग: उत्-
त्रिभिःwith three (hundreds)
त्रिभिः:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (गणनापद), तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), बहुवचन; प्रमाण-भाव
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; नाम (देवता)
धाताDhātā
धाता:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootधातृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; नाम (देवता)
भगःBhaga
भगः:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootभग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; नाम (देवता)
पूषाPūṣā
पूषा:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootपूषन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; नाम (देवता)
मित्रःMitra
मित्रः:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootमित्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; नाम (देवता)
अथthen
अथ:
सम्बन्ध (Sambandha)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअनन्तरार्थक-अव्यय (then)
वरुणःVaruṇa
वरुणः:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootवरुण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; नाम (देवता)
अयमाAryaman
अयमा:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootअर्यमन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; नाम (देवता)