Previous Verse
Next Verse

Shloka 30

ध्रुवचर्याकीर्तनं / Dhruva-caryā-kīrtana

Account of Dhruva’s Course and Related Cosmological Ordering

शुक्लास्ता नामतः सर्वस्त्रिशता धर्मसर्जनाः / समं विभज्य नाडीस्तु मनुष्टपितृदेवताः

śuklāstā nāmataḥ sarvastriśatā dharmasarjanāḥ / samaṃ vibhajya nāḍīstu manuṣṭapitṛdevatāḥ

تلك الأشعة الثلاثمائة المسماة «شُكلا» كلها مُنشِئة للدارما؛ تُقسِّم النوادِي (nāḍī) بالتساوي لتجري في البشر والآباء (Pitṛ) والآلهة (Deva).

śuklāḥŚuklā (rays)
śuklāḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootśukla (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)
tāḥthose (they)
tāḥ:
Anuvṛtti/Sambandha (अनुवृत्ति/they)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)
nāmataḥby name
nāmataḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/adverbial)
TypeIndeclinable
Rootnāmatas (अव्यय; नामन्-तस्)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त-अव्यय (by name)
sarvāḥall
sarvāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण/modifier)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural); विशेषण
triśatāḥthree hundred
triśatāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण/modifier)
TypeAdjective
Roottriśat (प्रातिपदिक; संख्या)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural); संख्यावाचक-विशेषण
dharma-sarjanāḥproducing dharma/righteousness
dharma-sarjanāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण/modifier)
TypeAdjective
Rootdharma + sarjana (प्रातिपदिक-द्वय)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (genitive determinative: ‘of dharma’), पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural); विशेषण
samamequally
samam:
Sambandha (सम्बन्ध/adverbial)
TypeIndeclinable
Rootsama (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाववत् क्रियाविशेषण (adverbial accusative), अर्थः—समम् (equally)
vibhajyahaving divided
vibhajya:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण/absolutive)
TypeVerb
Root√bhaj (धातु) + vibhajya (कृदन्त)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund/absolutive), अर्थः—‘विभज्य’ (having divided/distributing)
nāḍīḥchannels/tubes (nāḍīs)
nāḍīḥ:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootnāḍī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), बहुवचन (Plural)
tuindeed/and
tu:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय (particle), विशेषार्थ (indeed/and)
manuṣya-pitṛ-devatāḥhumans, ancestors, and deities
manuṣya-pitṛ-devatāḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootmanuṣya + pitṛ + devatā (प्रातिपदिक-त्रय)
Formद्वन्द्व-समास (copulative), स्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)