Previous Verse
Next Verse

Shloka 28

ध्रुवचर्याकीर्तनं / Dhruva-caryā-kīrtana

Account of Dhruva’s Course and Related Cosmological Ordering

हिमोद्गताश्च ताभ्यो ऽन्या रश्मयस्त्रिशताः पुनः / दृश्या मेघाश्च याम्यश्च ह्रदिन्यो हिमसर्जनाः

himodgatāśca tābhyo 'nyā raśmayastriśatāḥ punaḥ / dṛśyā meghāśca yāmyaśca hradinyo himasarjanāḥ

ومنها تنبثق مرة أخرى ثلاثمائة شعاع أخرى منبثقة من الصقيع؛ تُسمّى دِرشيا وميغها وياميا وهردِني، وهي التي تُنشئ الثلج.

hima-udgatāḥarisen from snow/ice
hima-udgatāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण/modifier)
TypeAdjective
Roothima + udgata (प्रातिपदिक-द्वय)
Formतत्पुरुष-समास (determinative), पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural); विशेषण (qualifier of raśmayaḥ)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
tābhyaḥfrom those (rays)
tābhyaḥ:
Apādāna (अपादान/source)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), बहुवचन (Plural)
anyāḥother
anyāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण/modifier)
TypeAdjective
Rootanya (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural); विशेषण (qualifier)
raśmayaḥrays
raśmayaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootraśmi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)
triśatāḥthree hundred
triśatāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण/modifier)
TypeAdjective
Roottriśat (प्रातिपदिक; संख्या)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural); संख्यावाचक-विशेषण (numeral adjective)
punaḥagain/further
punaḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/adverbial)
TypeIndeclinable
Rootpunaḥ (अव्यय)
Formअव्यय (adverb), पुनरुक्ति/पुनरावृत्त्यर्थ (again/further)
dṛśyāḥvisible
dṛśyāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण/modifier)
TypeAdjective
Rootdṛśya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural); विशेषण (qualifier)
meghāḥclouds
meghāḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootmegha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
yāmyaḥsouthern (pertaining to Yama/south)
yāmyaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण/modifier)
TypeAdjective
Rootyāmya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural); विशेषण (qualifier)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
hradinīḥ(rays named) Hradinī
hradinīḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Roothradinī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)
hima-sarjanāḥproducing snow/ice
hima-sarjanāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण/modifier)
TypeAdjective
Roothima + sarjana (प्रातिपदिक-द्वय)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (genitive determinative: ‘of snow’), पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural); विशेषण (qualifier)