Brahmanda Purana — Prakriya Pada, Shloka 137
ध्रुवचर्याकीर्तनं / Dhruva-caryā-kīrtana
Account of Dhruva’s Course and Related Cosmological Ordering
Devanagari script
भरणीषु समुत्पन्नो ग्रहश्चन्द्रार्कमर्द्दनः / एते तारा ग्रहाश्चापि बोद्धव्या भार्गवादयः
Transliteration
bharaṇīṣu samutpanno grahaścandrārkamarddanaḥ / ete tārā grahāścāpi boddhavyā bhārgavādayaḥ
Translation
في منزلة بهَرَني ظهر كوكب يُدعى «تشندراركَمَردَن»، قاهر القمر والشمس. وهذه النجوم والكواكب أيضًا، مثل بهارغفا وأمثاله، ينبغي معرفتها.
Word by Word
भरणीषुin (the nakṣatra) Bharaṇī (stars)
भरणीषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootभरणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/सप्तमी), बहुवचन; अधिकरण (locative of place/time)
समुत्पन्नःarisen, born
समुत्पन्नः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम्-उत्-√पद्/√पत्? → उत्पन्न (कृदन्त, भूतकृदन्त/क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त (past passive participle)
ग्रहःa planet/seizer (graha)
ग्रहः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootग्रह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
चन्द्रार्कमर्द्दनःthe crusher of the Moon and Sun
चन्द्रार्कमर्द्दनः:
Samānādhikaraṇa (समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootचन्द्र + अर्क + मर्द्दन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (चन्द्रार्कयोः मर्द्दनः)
एतेthese
एते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सर्वनाम
ताराःstars
ताराः:
Samānādhikaraṇa (समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootतारा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
ग्रहाःplanets/grahas
ग्रहाः:
Samānādhikaraṇa (समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootग्रह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
अपिalso
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle; also/indeed)
बोद्धव्याःto be understood/known
बोद्धव्याः:
Vidheyavisheshana (विधेयविशेषण)
TypeAdjective
Root√बुध् (धातु) → बोद्धव्य (कृदन्त, तव्यत्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; तव्यत्-प्रत्ययान्त (gerundive: ‘to be known/understood’)
भार्गव-आदयःBhārgava and others
भार्गव-आदयः:
Samānādhikaraṇa (समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootभार्गव + आदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुष (आदि-समास: ‘Bhārgava and others’)