Shloka 123
ध्रुवचर्याकीर्तनं / Dhruva-caryā-kīrtana
Account of Dhruva’s Course and Related Cosmological Ordering
Devanagari script
द्विगुणेषु सहस्रेषु योजनानां शतेषु च / ताराग्रहान्तराणि स्युरुपरिष्टाद्यथाक्रमम्
Transliteration
dviguṇeṣu sahasreṣu yojanānāṃ śateṣu ca / tārāgrahāntarāṇi syurupariṣṭādyathākramam
Translation
وبمقادير من مئات اليوجَنات وآلافها المضاعفة، تكون في العلوّ على الترتيب مسافاتُ ما بين النجوم والكواكب.
Word by Word
द्विगुणेषुin double (measurements)
द्विगुणेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootद्विगुण (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, सप्तमी-विभक्ति (Locative/अधिकरण), बहुवचन; तत्पुरुषः (द्वि + गुण = twofold)
सहस्रेषुin thousands
सहस्रेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootसहस्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/अधिकरण), बहुवचन
योजनानाम्of yojanas
योजनानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootयोजन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/सम्बन्ध), बहुवचन
शतेषुin hundreds
शतेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootशत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/अधिकरण), बहुवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
ताराग्रहान्तराणिthe intervals between stars and planets
ताराग्रहान्तराणि:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतारा + ग्रह + अन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/कर्ता), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (ताराणां ग्रहाणां च अन्तराणि = intervals between stars and planets)
स्युःwould be/are said to be
स्युः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, बहुवचन
उपरिष्टात्above
उपरिष्टात्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootउपरिष्टात् (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb: above/overhead)
यथाक्रमम्in due order
यथाक्रमम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootयथा + क्रम (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समासः; क्रियाविशेषण (adverb): 'according to order'