Shloka 75
Āditya-vyūha-kīrtana
Praise/Account of the Solar Array and Celestial Motions
Devanagari script
तथा संयोगभावेन संसिद्धो भासुरो रथः / तेनासौ तरणिर्देवो भास्वता सर्पते दिवि
Transliteration
tathā saṃyogabhāvena saṃsiddho bhāsuro rathaḥ / tenāsau taraṇirdevo bhāsvatā sarpate divi
Translation
وكذلك بحالِ الاقتران يكتمل الرَّثُ البهيّ. وبه يمضي الإله تَرَني، أي الشمس، متلألئًا ينساب في السماء.
Word by Word
तथाlikewise/so
तथा:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकार/अनुक्रमवाचक — adverb (thus/likewise)
संयोग-भावेनby the state of conjunction/connection
संयोग-भावेन:
Hetu/Karaṇa (हेतु/करण)
TypeNoun
Rootसंयोग (प्रातिपदिक) + भाव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन — Instrumental singular; षष्ठी-तत्पुरुषः (संयोगस्य भावः)
संसिद्धःfully accomplished/complete
संसिद्धः:
Karta-anvaya (कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootसंसिद्ध (प्रातिपदिक; √सिध् धातोः निष्पन्न)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Nominative singular; विशेषणम्
भासुरःshining
भासुरः:
Karta-anvaya (कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootभासुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Nominative singular; विशेषणम्
रथःchariot
रथः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Nominative singular
तेनby that/therefore
तेन:
Karaṇa/Hetu (करण/हेतु)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन — Instrumental singular
असौthat one/he
असौ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Nominative singular
तरणिःthe Sun
तरणिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतरणि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Nominative singular
देवःgod
देवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Nominative singular; तरणिः इत्यस्य अपि विशेषण/अप्पोजिशन
भास्वताwith radiance/light
भास्वता:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootभास्वत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन — Instrumental singular; ‘भास्वत्’ = light/radiance
सर्पतेmoves/glides
सर्पते:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootसृप् (धातु)
Formलट्-लकार, आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन — Present indicative, 3rd sg (Ātmanepada)
दिविin the sky
दिवि:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootदिव् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन — Locative singular